Trong số những nạn nhân thiệt mạng trong tai nạn giao thông thì có không ít trường hợp nguyên nhân dẫn đến tử vong, hay để lại những di chứng nặng nề cho nạn nhân là do sơ cấp cứu ban đầu không kịp thời hoặc thực hiện sai kỹ thuật.

Quyết định số 44/2012/QĐ-TTg ra ngày 15 tháng 10 năm 2012 của thủ tướng chính phủ quy định về công tác cứu nạn cứu hộ của lực lượng phòng cháy chữa cháy giao cho lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH công tác thường trực cứu nạn cứu hộ, trong đó có nhiệm vụ xử lý các tình huống tai nạn giao thông đường sắt, đường bộ, đường sông. Với vai trò là lực lượng ứng cứu khẩn cấp trong tình huống tai nạn giao thông, việc trang bị kiến thức về sơ cấp cứu ban đầu cho lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH là một trong những yêu cầu cấp thiết để đảm bảo an toàn tính mạng cho người bị nạn khi xảy ra tình huống tai nạn.

Khi gặp tình huống tai nạn giao thông có người bị thương, việc đầu tiên cần làm là gọi 115, loại bỏ các mối nguy hiểm xung quanh đảm bảo môi trường an toàn cho nạn nhân; Bước tiếp theo cần kiểm tra ý thức của nạn nhân thông qua việc gọi hỏi, nếu nạn nhân chỉ bị thương nhẹ còn tỉnh táo, có thể tự đi đứng dậy đi lại được, không bị chảy máu chỉ cần cho nạn nhân nghỉ ngơi rồi sau đó đưa đến cơ sở y tế kiểm tra;

Nếu nạn nhân bị thương nhưng vẫn còn nhận thức được thì giúp nạn nhân nằm ngửa, tay chân duỗi thẳng, để đầu nạn nhân thấp tạo điều kiện thuận lợi cho hô hấp của người bị nạn, lưu ý không dùng tay nâng đầu nạn nhân lên cao làm gập cổ sẽ gây tổn thương cột sống cổ và làm liệt hô hấp, nạn nhân có thể tử vong trước khi đưa tới cơ sở y tế.

Nếu nạn nhân bất tỉnh nhưng hô hấp và tuần hoàn vẫn diễn ra bình thường thì tiến hành đưa nạn nhân về tư thế nằm nghiêng, đầu ngửa về phía sau, một tay đỡ má để tránh tụt gốc lưỡi, không làm tắc đường hô hấp nều người đó nôn, đặc biệt lưu ý không cho nạn nhân uống nước vì nạn nhân có thể sặc dẫn tới tử vong.

Trong trường hợp quan sát thấy nạn nhân khó thở hay ngừng hô hấp (ngừng thở hoặc thở ngáp, lồng ngực, khoang bụng không di động, không nghe thấy hơi thở…) cần nhanh chóng khai thông đường thở bằng cách lấy đờm dãi, dị vật trong khoang miệng, nếu nạn nhân vẫn không thở được cần tiến hành biện pháp hô hấp nhân tạo.

Biện pháp hô hấp nhân tạo được thực hiện bằng cách đặt nạn nhân nằm ngửa trên nền cứng phẳng, chỉnh phần cổ ưỡn hết cỡ về phía sau làm cho đường thở thông thẳng thực hiện quy trình hà hơi thổi ngạt với tần suất hô hấp nhân tạo là khoảng 5 giây một lần đối với nạn nhân là người lớn, khoảng 3 giây một lần đối với nạn nhân là trẻ nhỏ.

Nếu nạn nhân bất tỉnh, đồng thời ngừng thở, không có mạch đập thì cần kết hợp giữa ép tim ngoài lồng ngực và hô hấp nhân tạo với tỷ lệ cứ 30 lần ép tim thì 2 lần hô hấp nhân tạo.

Đối với biện pháp ép tim người cứu nhanh chóng xác định vị trí 2/3 xương ức tính từ trên xuống, đặt gốc bàn tay lên vị trí đó, giữ khuỷu tay thẳng để tận dụng sức nặng toàn thân ấn thẳng góc xuống với chiều sâu khoảng 1/3 chiều dày lồng ngực, tần suất ép tim khoảng 3 lần trong vòng 2 giây.

Trong quá trình hồi sức tim, phổi cần thường xuyên kiểm tra tuần hoàn và hô hấp, khi nạn nhân có khả năng tự hô hấp, tuần hoàn trở lại thì ngừng thực hiện và đưa nạn nhân tới cơ sở y tế gần nhất.

Bên cạnh cấp cứu ngừng hô hấp, ngừng tuần hoàn cần kết hợp kiểm tra các chấn thương khác, trong các tình huống tai nạn thường gặp các vết thương chảy máu tĩnh mạch với đặc điểm tốc độ chảy máu không lớn, máu đỏ sẫm, trào ra đều ở bề mặt vết thương thì sơ cấp cứu bằng cách đặt gạc hay mảnh vải sạch trực tiếp lên vết thương, ấn xuống bằng tay rồi dùng băng hoặc mảnh vải băng ép chặt lại; đối với những vết thương nghiêm trọng tác động đến động mạch, máu chảy ra thành tia và phun mạnh khi mạch đập, máu có mầu đỏ tươi thì garo là biện pháp hiệu quả nhất. Cần lưu ý, nếu người bị nạn bị vật nhọn đâm vào cơ thể, nhất là ngực, bụng, tuyệt đối không được rút vật nhọn đó ra.

Trong trường hợp nạn nhân bị gãy xương thì tuyệt đối không được di chuyển người bị nạn khi chưa cố định. Nếu gãy xương ở tay hoặc chân thì tìm các thanh dài để cố định, khi nâng phần xương gãy phải nâng đều toàn bộ chân hoặc tay, tránh tác động đột ngột đến ổ gãy làm phần xương gãy đâm vào các cơ quan khác gây nguy hiểm cho người bị nạn.

Nếu nghi ngờ nạn nhân bị chấn thương cổ, cột sống hoặc nạn nhân bất tỉnh thì tuyệt đối không được bế sốc nạn nhân lên, không làm ảnh hưởng đến các đốt sống cổ hay cột sống vì nạn nhân có thể tử vong do liệt hô hấp, tốt nhất là duy trì hô hấp, tuần hoàn và cầm máu cho nạn nhân để chờ lực lượng chuyên nghiệp tới xử lý; trong trường hợp cần di chuyển nạn nhân thì cần đặt nạn nhân lên cáng cứng, tấm phẳng và cố định chắc chắn mới di chuyển, khi đưa nạn nhân lên cáng cần ít nhất 4 người cùng phối hợp nâng đều nạn nhân ở phần đầu – lưng – hông – chân cùng một lúc.

Kiến thức về sơ cấp cứu người bị nạn trong sự cố tai nạn giao thông tuy đơn giản nhưng lại có ý nghĩa rất quan trọng. Trong khoảng “thời gian vàng” của sơ cấp cứu nếu biết áp dụng đúng cách sẽ giúp người bị nạn qua khỏi cơn nguy kịch, đảm bảo tính mạng, hỗ trợ hồi phục nhanh chóng sau tai nạn, giảm thiệt hại về người và chi phí y tế. Ngược lại, chỉ cần một sai sót nhỏ trong sơ cấp cứu có thể để lại những di chứng nặng nề hoặc nguy hiểm hơn có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của người bị nạn. Để đảm bảo thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, đáp ứng yêu cầu công tác cứu nạn cứu hộ trong tình hình mới, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH cần tăng cường nghiên cứu, trau dồi kiến thức chuyên môn và đặc biệt là những kỹ năng sơ cấp cứu ban đầu để xây dựng một lực lượng chính quy, tinh nhuệ, sẵn sàng ứng cứu trong mọi tình huống tai nạn sự cố và là niềm tin vững chắc của người dân.

Băng Ngân (K4)