Chiếc xe của những cán bộ PCCC địa phương bon bon trên con đường rải nhựa đưa chúng tôi đến làng nghề đan lát Bao La nổi tiếng ở Huế. Ngôi làng truyền thống lâu đời nức danh xứ Huế này đã được viết cả trong những câu ca:

"Thúng mủng Bao La đem ra đựng bột,

Chiếu Bình Định tốt lắm ai ơi

Tạm tiền mua lấy vài đôi

Dành khi hiếu sự trải côi giường Lào

Nằm cách Thành phố Huế hơn 15km, làng đan lát Bao La những ngày Xuân tấp nập bởi những chuyến xe chở hàng và những đoàn khách tới thăm, tìm hiểu về làng nghề. Chúng tôi phải chờ khá lâu mới gặp được những nghệ nhân làm nghề của làng bởi Hợp tác xã của làng đang họp phổ biến những kỹ thuật mới và những quy định, tiến độ làm nghề. Tiếp chúng tôi, ông Võ Văn Dinh - Giám đốc Hợp tác xã làng Bao La cho biết: Làng Bao La đã có từ rất lâu đời. Không ai biết được chính xác tuổi của làng Bao La là bao nhiêu, chỉ biết rằng, ngay từ khi quá trình khai canh lập ấp của người Việt diễn ra, thì làng nghề Bao La đã được định hình từ khi đó. Năm 1491, trong bản đồ Hồng Đức (Lê Thánh Tông) đã xác định địa lí làng Bao La thuộc huyện Đan Điền "Tổng Phú Ốc”. Từ đó đến nay, trải qua biết bao biến cố thăng trầm và thay đổi, làng Bao La vẫn còn đó, tồn tại bền vững là một làng nông nghiệp với nghề truyền thống đan lát của mình. Xưa kia, Bao La là nơi cung cấp chủ yếu các sản phẩm gia dụng đan bằng tre của người dân Thừa Thiên Huế. Nhưng từ khi sản phẩm nhựa ồ ạt tấn công thị trường, làng nghề đã bị thu hẹp quy mô hơn. Để thích ứng với tình hình, làng nghề đã thành lập Hợp tác xã vào năm 2007 để nâng cao chuyên môn và chất lượng sản phẩm, đồng thời có nhiều đổi mới trong sản xuất đáp ứng nhu cầu của người dân, và cho đến nay, làng nghề vẫn ổn định và phát triển, cung cấp lượng lớn sản phẩm không chỉ tại Thừa Thiên Huế mà còn mở rộng ra cả các nước xung quanh và là một trong những làng nghề nổi tiếng của xứ Huế hiện nay.”   

Cụ Nguyễn Thị Thơm - một người già trong làng cho hay: trước đây cả làng Bao La đều làm nghề đan lát. Nghề đan lát đồ gia dụng đã trở thành nguồn thu nhập chính của nhiều hộ dân trong làng. Tuy nhiên, hiện nay, nhiều hộ đã không còn làm nghề này nữa. Được biết, hiện nay cả làng có khoảng 300 hộ, trong đó có gần 200 hộ vẫn theo nghề đan lát, 82 hộ đã vào Hợp tác xã.

Thăm Hợp tác xã Bao La, có thể thấy rõ không khí khẩn trương của các xã viên đang gấp rút hoàn thành các mặt hàng gia dụng và thủ công mỹ nghệ phục vụ nhu cầu người dân những ngày cận Tết. Với tổ chức sản theo dạng dây chuyền, phân chia theo tổ để kèm cặp nhau làm, hai tổ dành cho phụ nữ và hai tổ dành cho đàn ông, mỗi người một công đoạn khác nhau, những đôi bàn tay khéo léo của các xã viên đang thoăn thoắt đan, lận những sản phẩm vô cùng đẹp mắt. Chỉ từ những sợi tre, nhựa thô sơ, những chiếc lồng đèn trang trí cầu kỳ với đủ các hoa văn, họa tiết, những bộ khay mứt Tết, những chiếc giỏ, túi xách tinh xảo được ra đời từ những đôi bàn tay tài hoa ấy. Tuy nhiên, theo nghệ nhân Thái Phi Hùng (86 tuổi) – người từng có hơn 70 năm trong nghề thì không khí sản xuất ở Bao La quanh năm đều có sự khẩn trương và nhịp nhàng như vậy. Điểm khác biệt là dịp cuối năm, các đơn đặt hàng sản phẩm Tết như đèn lồng, đồ trang trí, khay mứt Tết... nhiều hơn hẳn. Trò chuyện với nghệ nhân Thái Phi Hùng, chúng tôi được nghệ nhân giới thiệu thêm nhiều điều thú vị về nghề truyền thống của làng. Nguyên vật liệu được sử dụng chính để tạo nên các sản phẩm ở làng Bao La là tre – một loại cây phổ biến của người Việt. Loại tre mà người dân làng Bao La dùng có tên gọi là lồ ô, có thân thẳng, gióng dài và có những tính năng đặc biệt thích hợp cho việc đan lát. Có thể nói, chọn nguyên liệu là một công đoạn quan trọng cho việc làm ra một sản phẩm. Cây lồ ô được chọn phải có độ tuổi từ một đến một năm rưỡi mới có đủ tính chất cần có để làm thành sản phẩm. Mỗi sản phẩm được ra đời phải qua nhiều khâu như: cưa, chẻ tre thành nan, vót nẹp, đan, lận, kẹp, nứt, xông khói. Bên cạnh nguyên vật liệu là tre, hiện nay người dân cũng còn sử dụng nguyên vật liệu mây, nhựa để đan các sản phẩm. Các sản phẩm được tạo ra, giá cả tùy thuộc vào độ tinh xảo, khéo léo. Đối với những sản phẩm lớn, tốn lâu công, nhiều thời gian như: bàn, ghế... giá cả giao động từ vài triệu đồng đến cả chục triệu đồng.

Ông Võ Văn Dinh phấn khởi chia sẻ với chúng tôi: Ở Bao La có 6 xóm, mỗi xóm chuyên sản xuất một mặt hàng đồ gia dụng khác nhau. Còn hợp tác xã thì bao tiêu và tập trung sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ cao cấp. Trước sự cạnh tranh thị trường, các cấp chính quyền địa phương đã tổ chức cho người dân các lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật đan lát các sản phẩm mới, đồng thời phổ biến các cách thức sản xuất, sử dụng nguyên vật liệu mới đáp ứng nhu cầu thị trường. Người dân làng Bao La cũng nỗ lực tiếp cận kỹ thuật mới, để làm cho làng nghề tiếp tục phát triển. Hiện nay, với tay nghề và kỹ thuật của các xã viên, Hợp tác xã đã phát triển sản phẩm với hơn 500 mẫu khác nhau, trên 10 nhóm loại. Các mặt hàng Bao La được xuất khẩu đi khắp các tỉnh trong cả nước và sang các nước lân cận, đồng thời luôn được đánh giá cao ở các triển lãm, hội chợ, festival.

Là lĩnh vực sản xuất các mặt hàng có nguyên vật liệu dễ cháy nổ nên công tác PCCC tại làng Bao La luôn được quan tâm và chú trọng. UBND xã Quảng Điền đã luôn quán triệt tinh thần chấp hành PCCC đến các hộ dân trong xã và đặc biệt là các hộ dân làm nghề truyền thống của làng Bao La. Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH số 4 – Cảnh sát PC&CC tỉnh Thừa Thiên Huế đã phối hợp UBND xã tích cực tuyên truyền về kiến thức PCCC trên các loa phóng thanh trong xã. Vào các thời điểm mùa hanh khô và cuối năm, khi lượng hàng hóa nhiều, công tác tuyên truyền PCCC càng được đẩy mạnh và tăng cường hơn. Các cán bộ trong thôn, xóm và làng Bao La luôn tích cực nhắc nhở việc cẩn trọng khi sử dụng lửa trần, và sử dụng điện tới từng hộ gia đình để đề phòng cháy nổ xảy ra. Trong các lớp tập huấn kỹ thuật mới, bên cạnh những kiến thức về sản xuất, người dân cũng được phổ biến, nâng cao ý thức về an toàn PCCC. Đối với các hộ sản xuất trong Hợp tác xã, công tác PCCC càng được chú ý và đề cao hơn. Ông Võ Văn Dinh – Giám đốc Hợp tác xã cho biết: “Xem trên ti vi có nhiều vụ cháy xảy ra ở các cơ sở sản xuất khiến người dân sạt nghiệp nên chúng tôi đều ý thức được tính chất quan trọng của công tác PCCC. Tại mỗi lần họp tập trung phổ biến tới các xã viên, chúng tôi đều phổ biến đến từng người ý thức về an toàn trong sản xuất. Các xã viên đều được nhắc nhở nguyên tắc sử dụng máy móc, cụ thể: khi sử dụng xong, hết giờ làm việc phải ngắt ngay cầu dao. Các lò sấy điện khi vận hành luôn có người trực canh và thường xuyên kiểm tra. Người dân cũng được nhắc nhở thường xuyên không được chủ quan, lơ là và phải luôn cảnh giác với cháy, nổ xảy ra.” Ngoài ra, lực lượng Cảnh sát PCCC địa phương cũng phối hợp với UBND xã thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc đảm bảo an toàn trong sản xuất.  Đã phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức bồi dưỡng, nâng cao kiến thức cho người dân về pháp luật, kỹ năng phòng cháy và cách sử dụng các thiết bị chữa cháy tại chỗ để người dân chủ động ứng phó khi có cháy, nổ xảy ra.

Nhờ những biện pháp tích cực trên, ý thức của người dân Bao La nói riêng và của xã Quảng Điền nói chung về công tác PCCC đã được nâng cao hơn. Trong 5 năm qua, tại Bao La chưa hề xảy ra một vụ cháy, nổ lớn nào. Hy vọng trong thời gian tới, cùng với sự cập nhật những kiến thức kỹ thuật, công nghệ mới và ý thức chấp hành an toàn PCCC, làng Bao La sẽ tiếp tục gìn giữ và phát triển nghề truyền thống lâu đời của mình, đảm bảo an toàn trong sản xuất và kinh doanh, mang đến những sản phẩm tinh xảo, đẹp mắt cho người dân trên khắp cả nước và quốc tế. <

Phương Mai