HIỂM HỌA ẨN CHỨA TỪ MỘT VỤ NỔ

Tàu Hải An 16 là tàu được cấp phép vận chuyển xăng dầu trên tuyến sông phía Bắc, đơn vị cấp phép là Cảnh sát PCCC tỉnh Thái Bình. Tàu có tải trọng 5.000 tấn thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư và dịch vụ Hoàng Phát (Hải Phòng). Vào thời điểm xảy ra sự việc, tàu Hải An lấy hàng từ Kho Lọc dầu Dung Quất để trả hàng tại Kho cảng K99. Trong quá trình đang trả hàng, khi tàu chuyển tải được khoảng 300 m³ xăng thì xảy ra sự cố nổ buồng bơm. Thượng tá Nguyễn Minh Khương – Phó Giám đốc Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng, là một trong những người chỉ huy trực tiếp các hoạt động xử lý sự cố cho biết: “Vụ nổ tàu Hải An 16 vào khoảng 12 giờ 10 phút ngày 21/9/2017 đã khiến 3 người bị thương. Khi sự việc xảy ra, đám cháy trên tàu đã được dập tắt bằng lực lượng và phương tiện tại chỗ. Sau khi đám cháy đã được dập tắt, chủ tàu và chủ Cảng kho K99 mới thông báo cho lực lượng Cảnh sát PCCC vào lúc khoảng 12 giờ 30 phút. Tuy nhiên điều đáng nói là vụ nổ đã làm thủng đáy tàu. Và do là một tàu chở xăng, nên dù đám cháy đã được dập tắt nhưng lượng xăng dầu còn lại vẫn ẩn chứa nguy cơ cháy, nổ cao. Nhận được tin báo từ phía chủ tàu và chủ cảng, Giám đốc Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng đã triệu tập toàn bộ lãnh đạo chủ chốt của đơn vị, thành lập Ban Chỉ huy xử lý vụ việc và yêu cầu thực hiện hoạt động chữa cháy và CNCH trên sông. Ngay lập tức, đơn vị đã nhanh chóng điều động lực lượng và các phương tiện gồm: 01 xe chữa cháy, 01 tàu chữa cháy, 02 cano đến hiện trường để phối hợp giải quyết sự việc.”

Theo các cán bộ, chiến sỹ trực tiếp làm nhiệm vụ lúc đó, khi tiếp cận tàu ở ngay bậc thang đầu tiên của hầm máy, lực lượng Cảnh sát PCCC đã nhận thấy mùi xăng dầu bốc lên nồng nặc. Sự cố xảy ra làm thủng đáy tàu, hệ thống ống thông sông chưa đóng, hệ thống đường ống công nghệ dẫn từ buồng bơm đến các hầm chứa hang (xăng A92) của tàu bị hỏng dẫn đến một lượng lớn xăng A92 dầu trào ngược trở lại buồng bơm và hầm máy. Vì thủng đáy tàu sau sự cố nổ và ống thông sông chưa đóng nên nước từ ngoài sông tràn vào tàu, tràn vào buồng máy ở trong buồng bơm, gây ngập từ tầng đáy lên đến tầng 2 của tàu. Tại thời điểm các trinh sát tiếp cận hiện trường để nắm tình hình đã đo và xác định được lớp xăng trên bề mặt nước trong hầm máy và buồng bơm xấp xỉ 80cm. Tàu có xu hướng nghiêng và mũi tàu chở hàng vồng lên, buồng máy bắt đầu chìm xuống. Nguy cơ chìm tàu là rất dễ xảy ra nếu không xử lý kịp. Đồng thời các trinh sát cũng phát hiện có 6 ắc quy cỡ lớn vẫn đang hoạt động, trong đó có 2 ắc quy phía dưới đã bị ngập nước, 4 ắc quy bên trên vẫn chưa bị ngập. Nước ngập đến các bình ắc quy có thể dẫn đến phóng tia lửa điện gây nổ. Thêm vào đó, hơi xăng dầu lan khắp tàu và khu vực xung quanh nên chỉ cần sự vô ý để một tia lửa xảy ra là cả con tàu sẽ phát nổ, tràn xăng ra ngoài gây nên một thảm họa lớn hiếm gặp trong lịch sử Việt Nam cũng như trên thế giới.

NHIỆM VỤ NGUY HIỂM LÚC NỬA ĐÊM

Nhận rõ tính chất nghiêm trọng và phức tạp của vụ việc, lực lượng Cảnh sát PCCC TP Hải Phòng đã cùng Công an TP Hải Phòng và các lực lượng khác phối hợp xử lý dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo Uỷ Ban nhân dân TP Hải Phòng. Trong đó, lực lượng Cảnh sát PCCC đóng vai trò chủ đạo trong việc giải quyết hậu quả vụ nổ và phối hợp xử lý đưa toàn bộ lượng xăng A92 còn lại trên tàu vào kho chứa, ngăn ngừa nguy cơ phát nổ gây tràn xăng ra cầu cảng và phá huỷ cầu cảng cũng như các công trình xung quanh.

Lực lượng Cảnh sát PC&CC Hải Phòng đã phối hợp với Cảng vụ Hàng hải lập tức yêu cầu lai dắt tàu Hải An 16 ra neo đậu giữa sông Bạch Đằng nhằm hạn chế ảnh hưởng và thiệt hại khi có sự cố nổ tiếp theo, đồng thời chuẩn bị các phương án để xử lý sự cố và lượng xăng còn lại trong hầm máy và các hầm chứa hàng của tàu. Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng đã triển khai phun nước làm mát hầm hàng, cabin và khu vực xung quanh thực hiện nhiệm vụ hút nước ra khỏi tàu Hải An 16, ngăn chặn nguy cơ xuất hiện các tia lửa gây cháy, nổ.

Ban Chỉ huy tại hiện trường đề ra các phương án và xác định, một mặt cần thực hiện ngay hoạt động rút nước lẫn xăng A92 trong hầm máy và buồng bơm để tránh nguy cơ tàu nước ngập đến vị trí các ắc quy làm phát sinh tia lửa gây nổ tàu và cũng hạn chế nguy cơ tàu bị chìm. Đồng thời, chuẩn bị các điều kiện để hút xăng A92 ra khỏi các hầm hàng của tàu. Mặt khác phải tính toán chi tiết phương án xử lý các ắc quy để ngăn chặn nguy cơ phát nổ.

Bước hút nước ra khỏi tàu gặp nhiều khó khăn trong việc huy động các tàu khác hỗ trợ do các tàu đều lo sợ nguy hiểm. Chỉ đến 13 giờ 15 phút ngày 23/9/2017 mới có tàu Hải Hà 18 đồng ý tiếp cận và hút nước lẫn xăng trong hầm máy của tàu Hải An. Quá trình hút nước diễn ra liên tục, tuy nhiên do chiều cao hút lớn nên tốc độ hút nước lẫn xăng ra khỏi tàu Hải An 16 diễn ra rất chậm, chỉ đảm bảo duy trì mức nước trong buồng máy và hầm bơm không tiếp tục tăng lên đến vị trí các ắc quy. Trong quá trình này Ban chỉ huy tác chiến tiếp tục tính toán các giải pháp tiếp cận và xử lý an toàn đối với 4 ắc quy trên tàu. Sau khi bàn bạc và đưa ra phương án tối ưu, Ban chỉ huy tại hiện trường của lực lượng Cảnh sát PCCC thống nhất, bước rút nước lẫn xăng trong hầm máy sẽ phải liên tục thực hiện còn thao tác xử lý các ắc quy sẽ được thực hiện vào sáng hôm sau để hạn chế tính chất rủi ro, nguy hiểm, nâng cao khả năng an toàn cho cán bộ, chiến sỹ.

Tuy nhiên, trong quá trình hút nước lẫn xăng trong hầm máy và buồng bơm của tàu Hải An 16, đến 23 giờ ngày 23/9/2017, máy bơm của tàu Hải Hà 18 bị sự cố, không thể hút nước được. Lúc này, dưới ảnh hưởng của thủy triều dâng cao, nước tiếp tục tràn vào buồng máy, buồng bơm tàu Hải An, có nguy cơ ngậm đến các bình ắc quy, nếu không được xử lý kịp thời, thảm họa nổ sẽ xảy ra. Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng đã họp khẩn và thống nhất phương án dù đêm tối đã muộn vẫn phải xử lý ngay các ắc quy trên tàu để loại trừ nguy cơ phát nổ.

Trước đó, khi họp bàn phương án xử lý an toàn bình ắc quy, vấn đề làm thế nào để xử lý được các cực ắc quy không bị phóng tia lửa điện khi bị ngập đã được đưa ra tính toán và cân nhắc. Một trong số các phương án đưa ra là cử người xuống tìm cách dùng kìm thật sắc cắt các đầu dây nối các ắc quy rồi bê ắc quy lên trên. Tuy nhiên, các ắc quy quá to, gần 70kg mà xăng dầu chảy trơn trượt, nếu bị rơi ắc quy sẽ dễ dàng tạo ma sát, sinh tia lửa sẽ dẫn đến nổ. Vì vậy phương án này không khả thi. Phương án thứ hai đã được Ban chỉ huy thống nhất đó là, các chiến sỹ phải trực tiếp xuống buồng bơm và thực hiện thao tác bịt kín các cực ắc quy lại ngay tại vị trí bằng các dụng cụ, thiết bị chuyên dụng.

Một tổ gồm 4 đồng chí trong đó có 3 chiến sỹ thuộc lực lượng Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng cùng 01 thợ máy của tàu đã được cử xuống tàu làm nhiệm vụ. Trước khi tiến hành các hoạt động, đơn vị đã quán triệt tinh thần và các điều kiện an toàn cho cán bộ, chiến sỹ ở trạng thái cao nhất. Trước khi thực hiện, các đồng chí phải bỏ áo có khuy sắt và điện thoại trên bờ, chỉ sử dụng mặt nạ, găng tay và các phương tiện an toàn khác để xuống làm nhiệm vụ. Hơn 12 giờ đêm, các chiến sỹ đã xuống đến tàu, tiếp cận các ắc quy và tiến hành cuốn băng dính điện bịt kín các cực của ắc quy rồi đắp mỡ bò bao phủ lên các cực này. Đến 0 giờ 50 phút ngày 24/9/2017 nhiệm vụ được hoàn thành trong sự khẩn trương và chính xác của tổ thực hiện. Lúc này, khi đã xử lý xong nếu nước có ngập toàn bộ các ắc quy thì sự cố phát sinh tia lửa gây nổ cũng không thể xảy ra.

Sau khi đã hoàn thành việc xử lý triệt để nguy cơ phát sinh tia lửa từ các bình ắc quy, Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng đã cho tàu chữa cháy triển khai các lăng phun bọt chữa cháy vào buồng máy, buồng bơm che phủ toàn bộ bề mặt, nhằm hạn chế xăng bốc hơi, giảm nguy cơ cháy, nổ. Tiếp đó, từ ngày 24/9/2017 đến ngày 02/10/2017, lực lượng Cảnh sát PCCC TP Hải Phòng liên tục sử dụng các phương tiện chữa cháy để phun nước, phun bọt nhằm hỗ trợ chuyển tải xăng từ các hầm hàng vào kho K99 và hút nước lẫn xăng trong buồng máy. Một số chủ tàu và các phương tiện khác đã được huy động tham gia, hỗ trợ chuyển tải xăng từ các hầm hàng tàu Hải An 16 vào kho K99 và hút nước lẫn xăng trong các buồng máy, buồng bơm…

Trong quá trình xử lý sự cố tàu Hải An 16, Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng đã liên tục báo cáo tình hình với lãnh đạo Cục Cảnh sát PCCC&CNCH. Trước tình hình xảy ra, Cục Cảnh sát PCCC&CNCH cũng đã họp khẩn và theo sát vụ việc. Sau 11 ngày liên tục hút nước và xăng, lượng nước lẫn xăng đã được rút tối đa, tuy nhiên ở các đường ống vẫn còn dư gần 100 nghìn lít xăng do các điểm máy hút không thể tiếp cận được. Cục Cảnh sát PCCC&CNCH đã chỉ đạo Cảnh sát PC&CC Hải Phòng phối hợp với Công ty Xử lý sự cố hóa chất Sông Lam, sử dụng hóa chất đặc biệt bơm trực tiếp vào các khoang máy nhằm trung hoà và khóa các phân tử xăng. Trong 5 ngày, toàn bộ hơi xăng dầu đã bị trung hòa. Khả năng gây cháy, nổ đã bị loại trừ hoàn toàn, con tàu được đưa về xưởng sửa chữa, kết thúc chuỗi nhiệm vụ đầy nguy hiểm và thách thức đối với lực lượng Cảnh sát PCCC.

SỰ MƯU TRÍ, DŨNG CẢM VÀ CHIẾN CÔNG MỚI CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT PCCC VIỆT NAM

Sau hơn 1 tháng tiếp nhận và giải quyết vụ việc, lực lượng Cảnh sát PCCC Việt Nam, đặc biệt là Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng đã hoàn thành nhiệm vụ đầy khó khăn một cách xuất sắc. Hàng trăm lượt cán bộ, chiến sỹ Cảnh sát PCCC cùng các phương tiện, máy móc và các chuyên gia đã được huy động để thực hiện nhiệm vụ. Thượng tá Nguyễn Minh Khương - người trực tiếp chỉ đạo và thực hiện vụ việc cho biết: Trong các lực lượng có mặt giải quyết, lực lượng Cảnh sát PCCC là đơn vị có nghiệp vụ cao nhất có khả năng xử lý hậu quả và ngăn ngừa tối đa nguy cơ có thể gây sự cố nổ liên hoàn tiếp theo. Vì vậy, mặc dù nguy hiểm đe dọa tính mạng, nhưng chúng tôi xác định, phải dốc hết sức, phát huy trí tuệ tập thể, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm để hoàn thành nhiệm vụ này.

Việc xử lý thành công rủi ro cháy, nổ từ tàu Hải An 16 một cách bài bản và khoa học của lực lượng Cảnh sát PCCC đã nhận được nhiều đánh giá cao của các chuyên gia trong và ngoài nước. Thiếu tướng Đoàn Việt Mạnh - Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC&CNCH đã nhiệt liệt biểu dương sự cố gắng, nỗ lực và tinh thần chiến đấu trách nhiệm của các cán bộ, chiến sỹ Cảnh sát PCCC khi tham gia giải quyết sự việc. Lực lượng Cảnh sát PCCC cũng nhận được nhiều lời cảm ơn và sự cảm kích từ phía chủ tàu Hải An 16 và các tàu khác trong khu vực cảng khi đã ngăn chặn nguy cơ phát nổ của cảng biển Hải Phòng.

Qua vụ nổ tàu Hải An ngày 21/9/2017, tính chất an toàn của các tàu hoán cải được đưa vào sử dụng với mục đích khác lại được đưa ra cảnh báo một lần nữa. Quá trình xử lý vụ nổ đã để lại bài học cần nâng cao sự phối hợp giữa các lực lượng hơn. Việc ngăn chặn thảm họa cháy, nổ tàu và cảng Hải Phòng cũng đưa ra nhiều kinh nghiệm cho lực lượng Cảnh sát PCCC về công tác chiến đấu và khả năng phản ứng nhanh, giải quyết sự cố. Có thể nói, chính sự mưu trí, dũng cảm, trách nhiệm của lực lượng Cảnh sát PC&CC TP Hải Phòng nói riêng và lực lượng Cảnh sát PCCC Việt Nam nói chung đã làm nên thành công trong việc ngăn chặn rủi ro cháy, nổ tàu Hải An 16 và khu vực cảng biển Hải Phòng, ghi thêm chiến công mới của lực lượng PCCC Việt Nam trong thời kỳ bảo vệ xã hội chủ nghĩa. n

Hoàng Việt