Sáng thứ Bảy hôm ấy trời thật đẹp. Sau đợt rét kéo dài kèm theo những đợt mưa phùn dai dẳng ẩm ướt và khó chịu, bỗng nhiên Hà Nội có được một ngày nắng ấm và khô ráo bất ngờ, dù trước đó người ta dự báo không khí lạnh từ phía Bắc đang tràn xuống. Có thể vì thế mà phố xá như nhộn nhịp hẳn lên. Nhiều người đã thay những chiếc áo ấm xẫm màu bằng những bộ cánh nhẹ sặc sỡ hơn.

Một người đàn bà lam lũ dắt theo cậu con trai nhỏ đi trên vỉa hè. Nó còi cọc và nhỏ xíu. Nhìn nó, người ta có thể đoán nó mười tuổi hoặc cũng có khi 50 tuổi. Thực ra nó mới lên chín, với đôi mắt sáng của đứa bé đói ăn và lớp da nhăn xám của cụ già ốm yếu. Hơn thế, đôi chân khẳng khiu của nó phải gánh cái bướu khá to trên lưng. Thành ra khi đi, dẫu cố đứng thẳng, nó vẫn khiến ta nghĩ tới hình ảnh một cụ già lưng còng. Chỉ thiếu chiếc gậy chống.

Bị chiếc bướu lớn ấy đè lên người quá lâu, thời gian gần đây nó cảm thấy có cái gì đau nhói trong ngực, đến mức bà mẹ khốn khổ của nó phải đưa con đến bệnh viện. Bố nó chết từ lâu và hai mẹ con xưa nay sinh sống nhờ vào bãi rác thành phố.

Mùa hanh khô năm nay kéo dài nên nguy cơ hỏa hoạn tại các khu vực bãi rác, phế liệu càng tăng cao. Lực lượng chức năng nhiều lần tuyên truyền, kiểm tra, xử phạt các cơ sở tập trung phế liệu vi phạm quy định về phòng cháy chữa cháy. Lực lượng PCCC ứng trực tại nơi đốt rác để xử lý kịp thời khi ngọn lửa vượt ngoài tầm kiểm soát. Nhiều bãi rác đã được xóa sổ để đảm bảo an toàn cho các khu dân cư và môi trường sống.

Trung tâm thành phố không có bãi rác nên cả hai mẹ con phải sống nhờ những bát cháo từ thiện do mấy người hảo tâm mang đến vào buổi sáng. Buổi tối họ ăn cháo ở một bệnh viện khác cách đấy không xa. Trưa thì nhịn.

Ở bệnh viện, do không có thẻ bảo hiểm, một phần vì quá tải bệnh nhân nên một tuần sau nó mới được khám. Mà việc này cũng hoàn toàn ngẫu nhiên, đơn giản là nó gặp may. Số là hôm ấy ngẫu nhiên ông giám đốc bệnh viện đi ngang, hỏi chuyện mẹ con nó. Vốn người tốt, ông cho nó nhập viện mà không cần tiền hay bất kỳ giấy tờ gì. Hơn thế, ông còn tự mình khám bệnh cho nó.

Ông khám rất lâu, sử dụng đủ các loại máy móc hiện đại. Cuối cùng ông nói:

“Phải mổ”.

Nhưng liền sau đấy, ông nhíu mày bảo mẹ nó:

“Có điều cháu yếu quá. Gầy quá. Chị cố gắng cho cháu ăn thật nhiều chóng béo, tôi sẽ mổ”.

Mẹ nó thì rơm rớm nước mắt.      

Tất nhiên ông giám đốc cũng như những người tốt bụng và có tài khác, ông không quá lựa lời khi nói. Hơn thế, ông có tính hay quên. Ông quên câu chuyện vừa mới làm ông cảm động, rằng họ phải sống bằng những bát cháo từ thiện, thế thì họ lấy đâu ra tiền bồi dưỡng cho nó chóng béo để ông mổ?

Việc chữa bệnh có vẻ diễn biến thuận lợi. Chỉ còn một vấn đề nhỏ là làm sao béo lên. Một tí thôi cũng được. Không béo là không mổ. Mà không mổ thì đau lắm, có thể chết.

 Ngay hôm ấy, bà mẹ khốn khổ bắt đầu quay lại với công việc đi nhặt ve chai. Bãi rác ven thành phố là nơi kiếm kế sinh nhai của nhiều người ngoại tỉnh. Khi cả thành phố còn im lìm, chìm trong giấc ngủ, bà mẹ đã lọ mọ, lê đôi chân đi qua mọi ngóc ngách, cửa hàng, những thùng rác để bới tìm phế liệu. Bà ra chợ đêm nhặt từng chiếc túi nilon, bìa carton, thùng xốp, lon bia. Khi đã nhặt hết rác trong chợ, bà trở về hẻm dẫn vào xóm ngụ cư để giặt túi nilon, phơi khô rồi gom lại bán. Những ngày nắng, nhiều người cũng đi nhặt nên bà thu gom không được nhiều. Ngày mưa lầy lội như hôm nay ít người đi, thì bà còn kiếm được nhiều phế liệu. Trời càng mưa thì càng phải đi…

Từ đó bà mẹ chỉ ăn mỗi bữa nửa bát cháo. Nửa kia nhường cho con. Bà còn luôn tay xoa bóp người nó, hy vọng làm thế da thịt nó sẽ giãn ra, tức là béo hơn, hay trông có vẻ béo hơn. Còn thằng bé thì hăm hở nuốt hết các loại thuốc bệnh viện phát cho theo lệnh của ông giám đốc, như thể chúng là những chất béo bổ nó đang cần. Cũng từ đó hai mẹ con luôn nhìn những người béo với con mắt thèm thuồng.

Bà mẹ vẫn cần mẫn len lỏi trong các khu rác thải hòng mong kiếm được chút gì trang trải tiền viện phí và tẩm bổ cho con. Mấy ngày nay, trời rét như cắt và khô hanh. Không một giọt mưa khiến cây cối và đường phố càng bụi bặm và vàng võ. Những người bán quán tụ tập với nhau thành từng nhóm, đốt cành cây khô, rít điếu thuốc mong sao trụ được ngoài trời để kiếm kế sinh nhai. Kẻ nào đó trong cơn thèm thuốc đã châm điếu thuốc hút, rồi vô tình búng vào đống rác. Lửa âm ỉ cháy… Người ta vẫn cặm cụi nhặt rác. Không một ai hay biết gì.

Sáng nay, ông giám đốc bệnh viện lại đến. Ông nhìn thằng bé, lắc đầu:

“Cháu cố gắng ăn nhiều vào nhé!”

Thằng bé lễ phép đáp:

“Dạ, vâng ạ”.

Buổi tối thì thằng bé lẻn ra đường bán vé số, vì ban ngày nó phải nằm trên giường bệnh như mọi bệnh nhân khác. Một ông già làm nghề này nhường cho nó nửa tập vé mình có, bảo bán được bao nhiêu sẽ chi hoa hồng bấy nhiêu. Một cách kiếm tiền lý tưởng không cần vốn.

Nó đang đứng co ro dưới ánh sáng vàng vọt của ngọn đèn đường trên con phố nhỏ cạnh bệnh viện. Không biết đây đã là đêm thứ mấy trong nỗ lực bền bỉ của nó nhằm béo thêm một chút.

Đêm nay trời trở lạnh, hình như sắp mưa. Nó đứng bất động với tập vé trăng trắng trên cánh tay đang chìa ra phía trước. Không thấy nó mời khách mua. Cũng có thể nó mời nhưng giọng yếu quá nên không nghe thấy.

Chưa đến mười giờ và phố vẫn đông. Hết người này đến người khác đi qua, nhưng không một ai chú ý đến nó. Toàn những người béo tốt. Nhìn họ, nó chợt nảy một ý nghĩ thật buồn cười, rằng giá có bà tiên nào đó hóa phép cắt một cân thịt của họ, đắp lên người nó thì tốt biết bao. Không, có lẽ phải hai, ba hay dăm cân mới đủ.

Tại bãi rác, lửa vẫn âm ỉ cháy. Gió rét và mạnh thốc vào khiến lửa bắt đầu bốc lên, dữ dội. Sức nóng và thời gian đủ để lửa mang trong mình sức mạnh phá hủy. Cả một bãi rác thải rộng 3ha với cơ man nào là đồ nhựa, túi ni lông, đồ da… làm mồi cho lửa. Lửa khét lẹt. Khói đen bốc lên như một cái cột giữa hư không. Người ta đã phát hiện ra hỏa hoạn…

Chuông điện thoại của phòng trực 114 réo liên hồi. Thành phố về khuya, cái rét căm căm cùng không khí lạnh khiến đường phố vắng hơn thường lệ. Nhận được lệnh chỉ huy, chiếc xe chữa cháy lao nhanh trên đường đến khu rác thải đang hỏa hoạn.

Cả một khu rác lửa cháy ngùn ngụt và có cả tiếng nổ.  Khu vực này chứa nhiều vật liệu dễ cháy kết hợp với gió lớn cùng thời tiết hanh khô nên ngọn lửa lan nhanh. Mùi hôi của đủ các loại rác bị cháy bốc lên khiến cho không khí đen kịt và đặc quánh sự ô nhiễm và độc hại.

Đoàn xe chữa cháy phóng như bay trong đêm tối, sự hối hả và gấp rút khi những cuộn dây, đường ống nước được vận hành. Tiếng bước chân vội vã, tiếng chỉ huy chữa cháy và những bóng áo xanh lẫn vào trong đêm đen, thoắt ẩn thoát hiện sau những lưỡi lửa đang bùng lên dữ dội. Công tác chữa cháy và chống cháy lan được triển khai. Một mặt nước được phun vào dập tắt và khống chế biển lửa nơi bãi rác; mặt khác phải bảo đảm an toàn tính mạng cho những hộ dân sống trong dãy nhà tạm đang bị đe dọa vì lửa đã bắt đầu bén sang.

Đêm nhá nhem, người chỉ huy tầm tuổi trung niên nhanh chóng cho triển khai hút nước và kiến thiết đường vòi để tiếp nước vào họng chờ từ dãy nhà tạm. Triển khai xong đường vòi, các chiến sỹ phun nước làm mát chống cháy lan cho các dãy nhà lán kế cận. Lửa đang bốc lên ngùn ngụt, đeo bình dưỡng khí, một chàng Trung úy trẻ cùng đồng đội tiến vào dãy nhà trọ và lần lượt đưa người dân nằm trong nhà bị ngạt khói ra ngoài, tiến hành sơ, cấp cứu.

Khói đen và mùi rác cháy vẫn bao đặc lấy không khí. Ở sau một khung cửa sổ, tiếng người lớn, tiếng trẻ con khóc. Trong hoảng loạn, và sợ hãi, họ khóc mếu, la hét, và dắt díu nhau chạy. Có những người sợ quá, đứng chôn chân một chỗ, nhất quyết ko dám nắm lấy tay một chiến sỹ Cảnh sát để kéo vượt lên khỏi ngọn lửa sát bên. Cuối cùng, anh phải nhảy xuống và bế bà cụ đó lên, nhảy qua cái tủ vải đang bùng cháy và đổ xuống chắn ngang lối. Một chiến sỹ đã dùng kìm phá khóa, giật tung cửa sắt, bò vào giữa đám lửa đang cuồn cuộn. Lao nhanh về phía một cậu bé, ôm chặt nó vào lòng để trấn an. Sau đó, ôm cậu bé lên tay, anh cố gắng che mình bảo vệ cậu khỏi lửa và trao cho đồng đội đang chờ phía dưới. Các tiểu đội nhanh chóng tỏa vào các gian phòng và các phòng thông nhau, tìm kiếm trong các góc khuất những người bị mắc kẹt. Nhiều gia đình vẫn đang hoản sợ, có người bị ngạt khói. Tiếng kêu cứu, tiếng khóc và tiếng lửa cháy đan xen tạo nên một cảnh tượng ám ảnh.

Hình như vẫn còn tiếng người kêu cứu ở dãy nhà trong cùng, nơi lửa bắt đầu bốc lên như điên cuồng trong gió. Một chiến sỹ mặt lấm lem đầy khói dưới sự chi viện của đồng đội đã phá mái nhà, nhảy vào một căn phòng khuất sau góc. Một người đàn bà bị bất tỉnh vì có một tấm tôn đè vào chân. Trong mù mịt khói đen vây bủa, người ta thấy người lính hất tung tấm tôn lên và bế thốc cái thân thể bé nhỏ đó trao cho đồng đội. Vừa lúc đó, cả tấm mái nơi phòng trọ ụp xuống. Không may người lính ra sau nên anh đã bị bỏng khá nặng ở cánh tay và cả một mảng lưng… Những người đồng đội lao nhanh về phía anh để ứng cứu. Những chiếc cáng và xe cứu thương bắt đầu lăn bánh đưa những nạn nhân thẳng đến viện.

Trời về khuya, mưa bắt đầu rơi và rét càng đậm nhưng sức nóng của lửa, sự gấp gáp trong từng hơi thở và những bước chân khiến cho cái rét dường như biến mất. Khu nhà tạm này do xóm lao động nghèo lập nên, chỉ giành cho những người bán ve chai và nhặt rác ở trọ. Nó xuống cấp và hư hại nhiều. Trận cháy hôm nay khiến nó muốn sập xuống. Đội Chữa cháy đã cứu và đưa được gần hết số người trong các nhà trọ ra ngoài.

Trên con đường đến bệnh viện. Thằng bé co ro đứng nơi góc đường. Nó lạnh. Lại đói nữa. Phải về thôi. Nhưng hôm nay chưa bán được vé nào. Chờ chút nữa, biết đâu ai đấy sẽ mua, có thể mua một lúc cả tập. Thế là nó cứ nán lại, nán lại mãi… Đợi cái bóng dáng lam lũ quen thuộc của mẹ nó cất bước về bên nó sau một ngày đi nhặt ve chai… Nhưng khuya thế này còn ai mua nữa.

Đường phố thưa người dần, cái xe chữa cháy màu đỏ ban nãy chạy qua con đường bệnh viện giờ đã trở về. Tiếng còi xe cứu thương kêu không dứt cho đến khi rẽ vào trong viện, người ta gấp rút khiêng những chiếc cáng thẳng vào phòng cấp cứu. Nó tự hỏi “không biết có phải cái xe lúc trước”, không biết cháy ở đâu nhỉ? Thằng bé buồn bã rời chỗ đứng quay về viện.

****

Sáng sớm ngày hôm sau, một loạt các báo đài đưa tin: Cháy lớn ở khu bãi rác X của thành phố. Sau hơn 3 giờ đồng hồ chữa cháy, ngọn lửa đã được dập tắt. Hai Cảnh sát chữa cháy và 4 người dân đang được chăm sóc tại bệnh viện… Nguyên nhân đang được lực lượng chức năng điều tra…

Một người đàn ông trung niên có đôi mắt hiền lành nhưng cương nghị khoác trên mình bộ quân phục chữa cháy bước vào phòng bệnh nhân. Anh hỏi tên và được mọi người chỉ cho cậu bé con đang ngồi nơi góc giường. Thằng bé mắt đỏ hoe khi nghe anh thông báo về mẹ nó. Đặt đôi bàn tay lên đôi vai gầy đang rung lên của đứa bé, anh nói:

-   Con trai, dũng cảm lên! Mẹ con không sao cả. Chỉ bị thương một chút ở chân thôi. Mẹ con nằm ở dãy nhà bên kia. Các bác sỹ đang chăm sóc.

Bàn tay thô ráp, ấm áp của người lính biết bao lần đối mặt với hiểm nguy sinh tử nắm lấy cái bàn tay gầy guộc xanh xao của thằng bé, anh nhìn vào mắt nó và nói: “Hãy vững tin nhé!”

Nắng ban mai yếu ớt, hoe vàng. Gió thổi nhẹ làm những cành cây cao khẽ xao động như đang rùng mình muốn rũ sạch cái ẩm và những giọt nước nhỏ còn sót lại. Các điểm rửa xe tấp nập người vào ra. Trên ghế đá công viên các cụ già ngồi sưởi nắng hoặc chơi cờ. Trẻ con nô đùa bên các thảm hoa trên vỉa hè những đường phố rộng mới mở. Có cảm giác như cả thành phố chợt bừng tỉnh sau giấc ngủ chập chờn suốt mùa Đông ảm đạm. Những tia nắng ấm đầu Xuân làm mọi người bỗng thấy ngỡ ngàng.

Một tuần sau, bà mẹ bình phục hẳn. Chứng kiến hoàn cảnh của 2 mẹ con, Đội Chữa cháy đã đứng ra nộp viện phí cho ca mổ và bố trí cho mẹ nó công việc nấu ăn cho đội sau khi bác cấp dưỡng già xin về quê bế cháu. Ca mổ của thằng bé đã được thành công. Cái lưng giờ đã thẳng, và không còn bị co thắt mỗi khi thở nữa. Dáng đứng thẳng khiến cho nó trở nên cao ráo, rắn rỏi hơn. Cuộc đời dường như đã sang một trang mới.

Ngày ngày, mặt trời mọc và lặn ở hai đầu thành phố. Những chuyến xe màu lửa vẫn cứ đi về phía mặt trời.

Nơi người ta chạy đi nhưng các anh thì chạy lại. Còn đó những cuộc đời, những sinh mạng, những tiếng kêu cứu, chờ những người lính chữa cháy đến mang lại sự bình yên.■

HẢI BÌNH