Tháng 12, gió rét về từng cơn hanh hao. Trời mây một màu xám trắng. Khu tập thể cũ này dường như càng giống hơn những con phố trong Bùi Xuân Phái, xiêu vẹo và nhuốm màu thời gian, chằng chịt những dây điện. Trên là nhà tập thể, dưới là khu chợ chuyên bán quần áo cũ, thứ quần áo người ta hay gọi là “quần áo si đa, hàng thùng”. Khu chợ này ai cũng quen mặt với Đăng. Đăng mảnh khảnh, da trắng trẻo và hiền lành. Ai gọi gì cũng chỉ dạ, vâng, ánh mắt hiền từ và trong sáng. Ngày nào cậu cũng ra chợ từ sáng, bê vác, khuân hàng. Họ trả cho Đăng vài chục ngàn, lúc thì hộp cơm, tùy theo công việc.
Mùa này thành phố nhiều vụ cháy, công tác an toàn PCCC được phổ biến trên loa phát thanh tới các tổ dân phố, Đội Chữa cháy khu vực thường xuyên xuống địa bàn hướng dẫn kỹ năng khi có hỏa hoạn. Bữa nào cán bộ PCCC về tuyên truyền, Đăng đều hăng hái và luôn có mặt. Hôm thì kê ghế ngay sát hàng đầu ngồi nghe chăm chú, hôm thì xung phong lên thực hành thao tác dùng bình bọt chữa cháy,… Đám thanh niên trẻ thì suỵt soạt bảo nhau:
- Ôi giời, cháy có mà kịp. Chạy cho nhanh!
Một anh dân buôn khu này thì chắc nịch:
- Đồng chí cứ yên tâm! Cháy đâu chứ cháy đây sao nổi. Toàn quần áo, sáng treo ra tối cất vào. Chúng tôi cũng phải phòng cẩn thận chứ không sạt nghiệp…
Anh tuyên truyền viên vẫn miệt mài giảng giải… Giữa cái đám ồn ào bàn tán đó duy chỉ có Đăng vẫn chăm chú nghe, hào hứng và say mê sinh động kỳ lạ.
Hai bà cháu Đăng chuyển về khu tập thể này cũng phải hơn chục năm nay. Hiếm khi thấy nhà có khách. Bà cụ xưa làm giáo viên, giờ trông chờ vào đồng lương hưu ít ỏi và tiền thân nhân gửi về từ nước ngoài. Hai bà cháu hiền lành, hòa nhã, chả ai chê trách bao giờ. Bà cụ ít khi nói về gia cảnh nhà mình. Có lần cụ ốm, Tổ Dân phố lên thăm thấy căn nhà rất đơn sơ, nhưng gọn gàng ngăn nắp. Trên tường thấy đầy những tranh, hỏi bà cụ thì bà nói tranh của Đăng ngày bé. Đăng vẽ khá đẹp, toàn những xe chữa cháy, người đu dây, leo thang, có bức thì là anh lính cõng em bé bay qua lửa…
* * *
Có một ngày…
Thành phố lâu không một giọt mưa.
Ngọn lửa âm ỉ bốc lên từ một nơi nào đó trong khu chợ quần áo. Ban đầu có thể là từ một nén hương ngày rằm, họ thắp lễ xin buôn may bán đắt, hóa vàng mà gió cứ cuốn mãi lên cao. Rồi hạ cánh xuống một kho hàng, chuyên chứa những kiện quần áo. Lửa âm ỉ cháy…Người bán, kẻ mua, vẫn rộn ràng. Không một ai hay biết gì.
Một ngày bình yên tưởng như sắp qua đi. Nắng mùa Đông yếu ớt âm thầm xuống những mảng tường vàng đã lâu không được hong khô những ẩm mốc, những góc tối lâu ngày không một giọt nắng hắt tới rồi dần dần khuất sau dãy nhà cao tầng dọc đường phố. Hoàng hôn bắt đầu buông xuống. Đèn hai bên đường và trong các tiệm buôn bán, nhà dân đã sáng tự bao giờ. Dòng người và xe cộ vẫn xuôi ngược trên đường, tất cả đều gò lưng tăng tốc để kịp chuẩn bị bữa cơm chiều cho gia đình.
Sáng nay, sau khi đưa bà ra ban công ngồi sưởi nắng, Đăng mang theo xấp giấy và bắt đầu vẽ, một sở thích Đăng vẫn hay duy trì mỗi sáng. Cả khu chợ vẫn chưa thức giấc. Bà ân cần hỏi Đăng:
- Con vẽ gì đó?
- Con vẽ xe chữa cháy bà ạ. Hôm qua con xem ti vi vừa có một vụ cháy trường mầm non vào giờ tan tầm. Thật may không có ai bị thương vì các cháu bé đã được đón về hết.
Rồi cậu giảng giải với bà, đây, bà này… Chỗ này là đám cháy, mọi người đang nhốn nháo và xe chữa cháy sẽ đưa xe thang nối vào đây. Họ sẽ cõng người bị thương và leo dây xuống bà nhé! Con sẽ vẽ thêm ở đây cảnh phố xá tấp nập. Thật khó để xe thang tiếp cận trường mầm non. Bà cụ cười hiền hậu với cháu trai, nhâm nhi bát nước chè xanh sóng sánh vàng rồi nhìn ra một khoảng mênh mông vô định… Mỗi sớm mai, họ đều bắt đầu một ngày mới như thế…
* * *
Lửa tại kho hàng âm ỉ cháy. Ngọn lửa bắt đầu bốc lên, dữ dội và mạnh mẽ. Như đám bùi nhùi người ta nhóm lò. Lén lút, âm ỉ rồi nhanh chóng thâu tóm và mặc sức hoành hành. Sức nóng và thời gian đủ để nó mang trong mình sức mạnh phá hủy. Cả một khu chợ với cơ man những quần áo, rất nhiều người đang thong dong mua sắm và không hay biết... Lửa táp nhanh và mạnh. Lửa khét. Cho đến khi có ai đó phát hiện ra hỏa hoạn…
Ở phòng trực 114, chuông điện thoại réo liên hồi. Đội Chữa cháy của thành phố mau chóng xuất phát. Đường phố đông nghịt người, khu chợ quần áo lại nằm ở nơi giao nhau của những tuyến phố hẹp, không hề có nước dự phòng. Mỗi xe chỉ chở được một lượng nước hạn chế, mỗi ống bơm nước chỉ kéo xa được hơn trăm mét là hết công lực.
Đội Chữa cháy nhanh chóng tiếp cận hiện trường để lên phương án triển khai. Tiếng lửa cháy ngùn ngụt và có cả tiếng nổ. Cả một khu chợ đen kịt màu lửa cháy và khói. Một Tiểu đội đậu phía trước khu nhà tập thể. Một tiểu đội đậu cạnh bể nước. Chỉ huy cho triển khai hút nước và kiến thiết đường vòi để tiếp nước vào họng chờ của khu tập thể. Triển khai xong đường vòi, các chiến sỹ phun nước làm mát chống cháy lan cho các tầng kế cận. Anh lính trinh sát tiếp cận hiện trường là một thanh niên trẻ, có đôi mắt kiên nghị. Lửa đang bốc lên ngùn ngụt nhưng anh vẫn ném móc và trèo qua ban công lên hành lang khu tập thể mở đường cho cả Đội Chữa cháy tiến lên và lần lượt đưa người xuống để tiến hành sơ, cấp cứu.
Lửa vẫn cháy rực cả góc chợ, đặc biệt kho hàng tầng trệt. Ở sau một khung cửa sổ, tiếng khóc thét khản đặc vang ra từ đó. Các chiến sỹ đu người giật tung cánh cửa sổ đang bị khói lửa cuốn chặt lại. Một cậu bé đang gào khóc thảm thiết. Có thể mẹ hay bà cậu đã khóa cửa trong lúc cậu ngủ để tranh thủ chạy đi chợ. Thức dậy giữa tiếng cháy nổ, đứa bé hoảng loạn và sợ hãi. Một chiến sỹ đã dùng kìm phá khóa, giật tung cửa sắt, bò vào giữa đám lửa đang cuồn cuộn. Lao nhanh về phía cậu bé, ôm chặt nó vào lòng để trấn an. Sau đó, ôm cậu bé lên tay, anh cố gắng che mình bảo vệ cậu khỏi lửa và trao cho đồng đội đang chờ phía dưới. Các Tiểu đội nhanh chóng tỏa vào các gian phòng và các tầng thông nhau, tìm kiếm trong các góc khuất những người bị mắc kẹt.
Hình như vẫn còn tiếng người kêu cứu ở tầng trên cùng, nơi lửa bắt đầu bốc lên như điên cuồng trong gió. Anh trèo lên. Lên cao tận cùng. Có một thanh niên. Cậu ấy nhất định không chạy ra ngoài, dù cho mọi người réo gọi và quăng dây cho cậu. Một tay bịt khăn ướt ở mặt, tay kia đang trườn bò sát mặt sàn và cố nhoài vào gian phòng trong, nơi bà cậu đang ngã nhoài và bị chiếc xe lăn đổ vào chân.
- Bà ơi, bà ơi!
Anh Thiếu úy trẻ lao vào và kéo chàng thanh niên trẻ ra. Mấy chiến sỹ bám theo thang dây đã được móc chặt cùng leo lên, buộc chàng thanh niên tut dây xuống. Tiếng nổ phát ra dữ dội. Trong mù mịt khói đen vây bủa, người ta thấy chàng Thiếu úy trẻ được đồng đội tung cho 1 chiếc chăn thấm đẫm nước, anh choàng lên mình và lao vào trong… Thoáng chốc, anh đã thoát ra được. Anh dùng tấm chăn ướt che cho bà cụ, cả mảng tay và lưng anh lửa đã cháy sém cả bộ quân phục chữa cháy. Chỉ khi vừa kịp bám thang dây thì cả gian phòng phía sau đó sụt xuống...
***
Vụ cháy may mắn không có ai thiệt mạng. Ở một căn phòng trong khoa hồi sức vẫn còn một bà cụ và hai chàng trai bị thương nặng nhất. Các đồng đội của anh mấy ngày nay ra vào túc trực, chăm sóc cả 3 người. Bị thương và bỏng nhiều nên chàng thiếu úy là người bình phục chậm nhất. Trong lúc mê man, nghe tiếng người gọi cứu, anh đang tìm kiếm giữa bốn bề là lửa một tiếng gọi:
- Cháu à, cháu đã thấy trong người đỡ đau chưa?
Anh lờ mờ hé mắt ra nhìn, Không có cháy, anh đang mơ… Ai đây nhỉ? Một gương mặt phúc hậu… sao nghe quen quá... Lần tìm trong ký ức, Phan mấp máy môi:
- Bà ơi, con nhìn bà quen lắm! Bà… Bà có ở phố Vĩnh Tường không?
- Bà cụ khẽ gật đầu, phải rồi con. Con thấy trong người sao rồi? Con có người quen ở phố đấy à?
- Con là Phan đây bà à! Phan nhà bố Nguyên, ngày nào bố mẹ cũng gửi con sang bà chơi chung với Đăng bà à. Bà ơi, bà còn nhớ con không?
- Ôi! Phan của bà đây à? Thật không con? Sau bao nhiêu năm giờ bà cũng đợi được đến lúc gặp con. Con đi đâu mà lâu thế? Đăng nó nhớ con lắm…Giờ nó vẫn mê vẽ và chữa cháy… Con khác quá, bà không thể nhận ra…
***
Ngày đó, nhà Phan cạnh nhà Đăng, bố mẹ thường xuyên phải đi công tác nên sáng nào cũng gửi Phan sang nhà bà. Nhà bà có bạn Đăng vừa chạc tuổi Phan. Có khi bố mẹ công tác đột xuất, bố mẹ gửi Phan ngủ lại nhà bà, sáng ra bà sẽ dẫn cả hai đi học. Riết rồi quen, cậu coi bà và Đăng như gia đình thứ 2 của mình. Bố mẹ Đăng đi buôn bán xa, thi thoảng mới về nên nhà lúc nào cũng chỉ có ba bà cháu.
Đăng hiền lành, hay nhường nhịn và cậu ấy vẽ rất đẹp. Nhà hai đứa cạnh trung tâm huấn luyện của “các chú chữa cháy”. Chúng thường leo lên ô cửa sổ và thả đôi chân buông xuống qua mấy song cửa, nhòm sang bên kia thấy nào xe chữa cháy, nào thang, vòi nước... Có những buổi thấy các chú thi chạy, bay qua những vòng lửa đỏ rực mà không hề bị thương. Chúng ríu rít trầm trồ, “ngoạn mục, hay hơn cả đi xem xiếc”, có hôm chúng lại thấy các chú đu dây và đi thẳng tưng trên tường, buộc trên lưng một chú nữa nhé! Dưới đôi mắt trẻ thơ, các chú lính chữa cháy đúng là những người hùng. Những bức tranh của cậu bé Đăng cũng từ đấy ra đời, lúc xe thang, lúc là đội hình chữa cháy… trong sáng và đáng yêu, lấp lánh sự ngưỡng mộ và ước mơ con trẻ.
Còn Phan, cậu bé có đôi mắt đen láy và tinh nghịch thì rất hiếu động. Luôn là đầu trò tập hợp 6 - 7 đứa trẻ ở xóm đóng một đội chữa cháy. Phan sẽ nhận vai là đội trưởng đi cứu các em nhỏ trong một trường học hỏa hoạn… Cậu dũng cảm xông vào đám cháy ngùn ngụt, chỉ huy cả đội dũng cảm xông lên. Nào cuộn vòi, nào súng bắn nước,chúng hò reo phun nước vào đám cháy và khiêng người bị thương đi cấp cứu. Hệt như cảnh diễn tập lũ trẻ xem mỗi ngày. Gương mặt còn lấm lem thì tiếng bà gọi “- Đăng ơi! Phan ơi! Về ăn cơm nghe con! Mỗi lần như thế là lũ trẻ lóc nhóc kéo nhau về.
Mùa hè năm đó, Phan và Đăng 13 tuổi, sân sau của khu nhà có một cây ổi chín, lũ trẻ hò nhau ra hái. “Đăng ơi, quả kia to kìa, hái đi!” Đăng băng băng trèo qua, nhanh nhẹn như con sóc mà không hay cành cây đang kêu rắc rắc. Cậu rơi xuống nền gạch phía dưới, khuôn mặt trắng bệch nằm bất động. Đăng được đưa đi bệnh viện cấp cứu. Do bị chấn thương quá nặng khi ngã từ trên cao. Cậu bị ngưng trí nhớ từ đó, mãi chỉ là một cậu bé 13 tuổi... Không ai cho Đăng biết, mọi người đều cố gắng che dấu nỗi đau đó. Phan chỉ cầu mong một điều kỳ diệu xảy ra…
Một năm sau, theo nhiệm vụ công tác bố mẹ Phan chuyển nhà đến một thành phố khác. Ngày sang chào Bà và Đăng, hai đứa trẻ ôm nhau khóc mãi, người lớn cũng không cầm lòng. Chúng tặng nhau những món đồ chơi yêu quý: xe chữa cháy và cả những bức tranh…
***
Ở hành lang bệnh viện, Đăng ngồi đợi đến lượt vào thăm ân nhân của mình. Suy nghĩ mông lung, không hay biết bà đã ở phía sau từ lúc nào.
- Con à, con biết ai ở trong kia không?
- Dạ, thì chính là anh Cảnh sát Chữa cháy đã cứu bà cháu mình mà bà.
- Con có còn nhớ bạn Phan không?
- Phan?.. Phan đội trưởng của con à bà? Sao bà hỏi con thế?
Bà gạt nước mắt, vui mừng nói với cháu trai:
- Phan cứu bà và con trong trận hỏa hoạn đó. Phan đã trở về với bà cháu mình…
Chỉ trực nghe đến đây, cậu lao nhanh vào phòng hồi sức nhưng lại ngập ngừng khi thấy trước mắt mình không phải là Phan bé xíu như trong ký ức cậu. Chỉ có đôi mắt là cậu vẫn nhận ra. Họ ôm chầm lấy nhau vừa cười vừa khóc…
Thành phố quyết định chuyển khu chợ đồ cũ qua một khu mới, xa hẳn khu dân cư để tránh nguy hiểm. Người ta thấy có một anh lính chữa cháy theo về cùng hai bà cháu sau vụ hỏa hoạn đó. Anh thu gom lại đống đổ nát, sửa chữa lại căn nhà giúp bà. Trông họ cứ tíu tít và mừng vui như thể anh là cháu ruột của bà, thất lạc đâu đó giờ mới thấy. Trừ những buổi trực cháy anh không tới. Còn những ngày nghỉ, người ta vẫn thấy anh đẩy xe lăn cho bà, đi bên cạnh là Đăng ríu rít nói cười và hỏi bạn mình về những vụ cháy anh vừa tham gia chiến đấu. Bà cụ dường như trẻ ra khi thấy đi bên mình là hai đứa cháu trai giờ đã cao lớn, rắn rỏi, trưởng thành. Bà vẫn tin rằng ở đời này con người luôn phải lạc quan, và hy vọng. Trời không phụ lòng người…■
Phương Nhung