Con tem đầu tiên trên thế giới ra đời năm 1840 tại Anh, do ông Rowland Hill phát minh với mục đích chính là giải quyết vấn đề cước phí. Quốc gia tiếp theo phát hành tem là Brazil vào năm 1849 và sau đó các quốc gia khác cũng lần lượt phát hành tem của mình. Do nhu cầu của bưu chính, cần thiết phải có nhiều loại tem khác nhau để phù hợp với giá cước các phương tiện vận tải khác nhau, vì thế hình thức của con tem ngày càng thay đổi, và nội dung của nó không còn hạn chế như trước đây. Nhiều quốc gia muốn giới thiệu đất nước của mình, muốn truyền tải nét đẹp văn hóa của mình đến bạn bè thế giới thông qua những con tem nhỏ bé. Chính vì vậy mà con tem được xem như là một sản phẩm văn hóa đặc biệt.

Lĩnh vực PCCC&CNCH là một đề tài thú vị và hấp dẫn với các họa sỹ sáng tác tem thư. Hình ảnh người lính trên tem thư ở mỗi quốc gia mang một màu sắc, phong thái và cách thức thể hiện khác nhau nhưng đều toát lên nét khỏe khoắn, cô đọng và biểu cảm. Mỗi họa sỹ vẽ tem của từng quốc gia lại có cách thể hiện khác nhau. Những hình ảnh ban đầu khắc họa chân dung người lính chữa cháy không sử dụng nhiều màu sắc, chỉ đơn thuần 2 màu nhưng khá biểu cảm. Ngắm những con tem này phần nào ta thấy được kỹ thuật in tem thời kỳ này còn nhiều thô sơ.  Ban đầu, những con tem được thể hiện tinh tế, không sử dụng nhiều màu do hạn chế về kỹ thuật in, cũng như cách thức thể hiện nhưng dần theo thời gian, các họa sỹ vẽ tem đã đưa cả một thế giới nghệ thuật vào tem. Thật vậy, tem thư là một “sứ giả” không phân biệt biên giới, có tiếng nói riêng. Tiếng nói theo từng thổ ngữ mang nặng dấu ấn tập tục của một nền văn minh, với tất cả những gì có liên hệ với dĩ vãng, hiện tại và tương lai. Lịch sử ngành PCCC trên thế giới tái hiện rõ nét qua hình ảnh con tem của mỗi quốc gia. Nó gắn liền với các sự kiện lịch sử, những vụ cháy nổi tiếng thế giới, hoặc những bộ sưu tập xe, hay những phương tiện trang thiết bị chữa cháy cổ. Riêng chủ đề đó đã làm cảm hứng cho rất nhiều họa sỹ trên thế giới vẽ được rất nhiều những mẫu tem đẹp và ý nghĩa.

Riêng Autralia, nói về phương tiện chữa cháy cổ năm 1983 đã phát hành 1 bộ gồm 4 con tem. Ngay trên con tem này là dòng chú thích năm ra đời của phương tiện, khá lý thú với những người sưu tập tem cũng như những người say mê xe chữa cháy cổ. Quốc gia Campuchia, cũng phát hành nhiều bộ tem, trong đó chủ đề về xe chữa cháy cổ được khai thác khá đa dạng gắn liền với cả.

Tem thư là một bằng chứng về trình độ văn hóa của một quốc gia. Bằng chứng ấy được thể hiện qua các hình thức đăng tải nội dung và hình thức của kỹ thuật in tem. Con tem còn là tình cảm nhận thức về sự vật của người phát hành tem và được biểu hiện theo phương pháp riêng biệt. Khi phát hành tem, các nước trên thế giới đều chọn lọc những thành tựu về văn hóa, khoa học có tính tiêu biểu của đất nước mình thể hiện trên tem. Nhật Bản là một quốc gia thể hiện khá rõ bản sắc văn hóa trên 2 con tem có hình một Samurai và đằng sau là hình xe chữa cháy. Một con tem khác lấy bối cảnh rộng lớn hơn, phía sau là núi Phú Sỹ và quang cảnh một lễ hội nhân kỷ niệm 100 năm lĩnh vực PCCC của xứ sở hoa anh đào. Con tem này ra đời năm 1980.

Vì thế, tem thư trở thành một tư liệu đặc biệt của mỗi dân tộc, là những dấu vết, các sự kiện hiếm hoi trong lịch sử. Mỗi con tem là một tác phẩm nghệ thuật thu nhỏ, vừa sinh động về hình thức, phong phú về nội dung, không chỉ những dòng chữ và con số cần phải có của một con tem, mà các chi tiết trên tem từ cận cảnh đến viễn cảnh đều có một ý nghĩa chủ định. Nó là những hình tượng tiêu biểu, biểu hiện sinh động đời sống văn hóa xã hội của mỗi quốc gia. Đặc biệt là các con tem tuy nhỏ bé nhưng nó lại trở thành một giáo cụ trực quan rất hữu hiệu cho tất cả những ai muốn khám phá kiến thức. Nhiều quốc gia đã chọn những ngày kỷ niệm đặc biệt, những vụ cháy hay thảm họa có ảnh hưởng lớn đến lực lượng PCCC làm ngày phát hành những bộ tem gắn với lịch sử. Trong số này có thể kể đến bộ tem 4 con vẽ về xe chữa cháy, hay khung cảnh vụ hỏa hoạn ra đời nhân kỷ niệm 350 năm trận đại hỏa hoạn ở London 1666.

Mỗi con tem nhỏ bé nhưng mang trong mình nhiều ý nghĩa và giá trị văn hóa, lịch sử và nghệ thuật. Trong lĩnh vực PCCC, hình ảnh người lính chữa cháy đang làm nhiệm vụ, chiến đấu với lửa để cứu người và tài sản được khắc họa sinh động, rõ nét. Mỗi quốc gia mang đến một dấu ấn góp phần phong phú trong việc đặc tả rõ nét chuyên môn, nghiệp vụ và tính chất công việc của những người hùng trong lửa. Đó có thể là hình ảnh một người lính chữa cháy đang xách thang chạy ra đời tại Belarus năm 1973, hoặc 1 nhóm 2 người đang phun nước chữa cháy, người lính cứu hộ đang lặn xuống nước để cứu người, trong con tem kỷ niệm 125 năm ngày thành lập Lực lượng PCCC của Gibraltar. Có nhiều con tem là ảnh chụp nhưng càng lùi về những năm trước đó, đa phần tem đều được người họa sỹ vẽ và thể hiện biểu cảm, toát lên được thông điệp qua mỗi con tem và sự kiện. Trong số này có thể kể đến bộ tem “Người lính PCCC và trẻ thơ” của Goatemala phát hành năm 1986. Con tem với hình ảnh người lính PCCC bế 1 em bé bê qua lửa. Hoặc cả nhóm lính chữa cháy cứu được một em bé trong vụ chữa cháy và phía sau là cảnh sập nhà. Màu sắc khá đẹp và bố cục chặt chẽ. Bên cạnh những con tem khá nghiêm túc và mang tính chất gấp gáp, nguy hiểm như bộ tem 4 con phát hành  năm 2002 miêu tả cảnh chữa cháy tòa nhà cao tầng, chữa cháy tàu trên biển, chữa cháy rừng… thì vẫn có những con tem khá trẻ thơ và trong sáng với chủ đề “Đội Chữa cháy trẻ”, phát hành vào năm 2014 tại Đức.

Tem bưu chính là một pho lịch sử, địa lý, văn hóa của mỗi quốc gia. Con tem là những cánh chim,  những sứ giả văn hóa bay đi cùng trời cuối đất, giới thiệu văn hóa từng dân tộc ra thế giới và tiếp thu tinh hoa của thế giới. Đứng trên bình diện quốc gia và quốc tế, việc tuyên truyền giới thiệu đất nước, văn hóa qua tem bưu chính đã đạt được kết quả đáng khích lệ, nội dung tuyên truyền đi cả vào bề rộng lẫn chiều sâu. Trong quá trình tự khẳng định bản sắc văn hóa dân tộc của mình nói chung, lĩnh vực PCCC&CNCH nói chung. Tem thư đã góp phần không nhỏ vào sự nghiệp quan trọng này.

Phương Nhung