Tôi đã từng được nghe nhiều câu chuyện nghề của lính 114 khác nhau, nhưng điểm chung ở họ, đều là sự hy sinh và lòng dũng cảm. Đã là lính 114, đơn vị là nhà, thời gian chiến đấu chẳng bao giờ có giới hạn. Trung sỹ Phan Minh Hiếu – Chiến sỹ Phòng CNCH trên sông, Cảnh sát PC&CC tỉnh Đồng Nai kể: "Đối với nghề CNCH, người chiến sỹ phải sẵn sàng chiến đấu bất cứ khi nào. Nhiều hôm sự việc xảy ra vào lúc 1, 2 giờ sáng, đang ngủ nhưng nhận được tin báo là chúng tôi cũng phải lên đường ngay. Cũng có những vụ việc, không phải chỉ diễn ra một, hai buổi, mà kéo dài đến vài ngày, thậm chí cả tuần trời như vụ CNCH sập cầu Ghềnh tại Đồng Nai đầu năm 2016. Anh em chúng tôi phải túc trực thâu đêm, suốt sáng, ăn uống, sinh hoạt, thậm chí ngủ luôn trên cano để đảm bảo thực hiện nhiệm vụ của mình."

Trong không khí Tết đến, Xuân sang, khi người người, nhà nhà được quây quần đoàn tụ bên nhau, thì đối với những người lính 114, họ vẫn luôn thực hiện chế độ ứng trực 24/24 tại đơn vị. Những người lính ấy luôn luôn trong tâm thế sẵn sàng làm nhiệm vụ bất cứ khi nào. Trong quá trình công tác, một kỷ niệm khó quên nhất đối với Thiếu tá Trịnh Văn Minh – Phó Đội trưởng Đội Chữa cháy và CNCH Phan Thiết, Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH – Công an tỉnh Bình Thuận đó là việc "xông đất" ngay những ngày đầu năm bằng một vụ CNCH đầy gian nan. Thiếu tá Trịnh Văn Minh chia sẻ: “Đúng mùng 5 Tết Âm lịch năm đó, chúng tôi nhận được tin báo cần sự giúp đỡ của lực lượng CNCH để tìm xác một thanh niên đi chơi bị rơi xuống Thác Bà (Tánh Linh). Trời đông, 5 rưỡi sáng chúng tôi đã có mặt ở khu vực thác. Chỉ đứng trên bờ thôi đã thấy rất rét lạnh rồi. Vậy mà các anh em chiến sỹ phải lặn xuống nước hàng giờ liền tìm kiếm nạn nhân. Ai nấy chân tay đều cứng đờ buốt cóng. Khu vực thác như một chiếc cổ chai, nước đổ xuống xối xả vô cùng nguy hiểm. Chính nạn nhân sau khi bị rơi xuống, cũng bị mắc kẹt vào hố đá và do áp lực nước, không thể ra nổi. Sau khi tìm thấy nạn nhân, các chiến sỹ CNCH cũng phải mất hàng giờ liền "chiến đấu với dòng thác" mới đưa được nạn nhân ra bởi áp lực nước quá mạnh. Nạn nhân vốn đã to cao, lại do bị trương nước nên càng nặng. Trong khi đó, đường thác thì vừa cao lại vừa trơn, vô cùng khó đi. Người bình thường, chỉ đi người không đã khó khăn rồi, vì thế, công tác đưa xác nạn nhân trở về gia đình càng vất vả hơn gấp nhiều lần. 8 cán bộ, chiến sỹ phải buộc dây, cùng nhau hiệp lực để đưa từ từ nạn nhân xuống dưới. Rét, lạnh, lại thêm nhiều giờ ngụp lặn dưới thác khiến tất cả các chiến sỹ vừa đói vừa mệt. Đã có một chiến sỹ CNCH chẳng may bị trượt chân, suýt nữa thì rơi xuống thác, nhưng may sao lại bám trụ được. Ròng rã mãi cuối cùng chúng tôi cũng đưa được nạn nhân xuống về với gia đình, bà con xúc động, thán phục lắm”.

Trải lòng về những câu chuyện nghề, Thiếu tá Khúc Nguyên Khánh - Đội trưởng Đội chữa cháy và CNCH, Phòng Cảnh sát PC&CC số 8 (Hà Nội), người có thâm niên gần 20 năm ăn cơm lính 114 chia sẻ: "Ai làm nghề CNCH dưới nước cũng đều đã quá quen thuộc với việc dầm mình nhiều giờ đồng hồ trong nước để làm nhiệm vụ rồi. Có những vụ CNCH dưới nước như vụ vớt xác một nạn nhân tự tử ở Hồ Đắc Di năm 2014, đội chúng tôi phải mò tìm xác nạn nhân từ 6 giờ tối đến 2 giờ sáng." Hàng tiếng đồng hồ ngụp lặn dưới nước – đó quả là công việc khó có thể đong đếm hết những gian lao! "Bạn hãy thử ngâm bàn tay vào nước 15 phút đồng hồ thì sẽ biết bàn tay bị ngấm nước lâu, làn da sẽ bị nhăn nheo, hủy hoại đến cỡ nào. Còn chúng tôi, mỗi lần CNCH dưới nước lâu như vậy, đến ngày hôm sau về là da không còn màu da nữa. Phần vì nước hồ rất bẩn, lại ngâm mình lâu, da chúng tôi như được để trong tủ lạnh lâu ngày hoàn toàn mất sắc tố màu da. Anh em lính cởi quần áo ra, chỗ hồng, chỗ trắng, chỗ thâm đen xì, đến chính chúng tôi cũng không nhận ra đó là cơ thể mình." - Thiếu tá Khánh bộc bạch.

Nếu như công tác CNCH dưới nước khó khăn bao nhiêu, thì công tác CNCH mặt đất cũng vất vả, hiểm nguy bấy nhiêu. Trong đám cháy, khi ngọn lửa lớn nhất, dữ dội nhất cũng là lúc những chiến sỹ 114 tích cực thực hiện nhiệm vụ của mình. Xông vào lửa lớn để cứu người, lính 114 chẳng hề chùn bước trước hiểm nguy. Thậm chí nhiều chiến sỹ CNCH sẵn sàng nhường cả sự sống của mình để cứu nhân dân. Vụ chữa cháy Chung cư CT4 Xa La, Hà Đông, Hà Nội vào tháng 10/2015, Trung sỹ Phạm Hải Nam - cán bộ Phòng Cảnh sát PC&CC số 9, Hà Nội đã không ngần ngại nhường mặt nạ thở cho một cháu bé mắc kẹt trong tòa nhà. Sau khi đưa được cháu bé xuống với gia đình an toàn, Nam đã ngất xỉu do kiệt sức và hít phải khói độc. Cũng giống như Nam, nhiều chiến sỹ trẻ khác như: Hạ sỹ Nguyễn Văn Công, Trung sỹ Nguyễn Tuấn Vũ, Trung sỹ Lê Quang Đạo (Phòng Cảnh sát PC&CC số 9, Hà Nội), Hạ sỹ Trương Duy Tùng (Phòng Cảnh sát PC&CC số 7, Hà Nội)... cũng đã chẳng màng hiểm nguy leo hàng chục tầng thang, cứu hàng trăm người ra khỏi tòa nhà. Đó chỉ là một trong những vụ CNCH nhà cao tầng tiêu biểu gần đây nhất của lính 114. Trong nhiều vụ CNCH ở các đám cháy khác, không ít các chiến sỹ CNCH đã bị trọng thương trong lúc chiến đấu và không ít người khi hoàn thành nhiệm vụ cũng là lúc ngất đi trong tay đồng đội vì đã cố sức tìm kiếm nạn nhân mà hít phải quá nhiều khói độc.

Tại các trường hợp CNCH khác, như những vụ sập hầm, đổ nhà, những người lính CNCH cũng luôn phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thử thách. Việc đào bới, tìm kiếm có thể khiến bê tông, tường lở, đất đá tiếp tục sụp xuống, vùi lấp những chiến sỹ CNCH bất cứ khi nào. Nhưng với nhiệm vụ, trách nhiệm của mình, họ đã vượt qua tất cả những lo lắng, sợ hãi của người thường, vượt qua những thách thức, gian nan trong công việc, để hoàn thành nhiệm vụ khẩn trương, hiệu quả. Đặc biệt là, "trong CNCH do sập đổ công trình, việc đào bới, dỡ đất đá giai đoạn cuối thường được thực hiện bằng tay vì chúng tôi sợ các dụng cụ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nạn nhân cũng như bảo toàn nguyên vẹn cho các thi thể." - Trung tá Trương Văn Đông - Cảnh sát PC&CC tỉnh Quảng Ninh chia sẻ.

Đến với nghề là một cái duyên, nhưng để theo nghề và gắn bó với nó thì cần phải có tình yêu và niềm say mê nghề nghiệp. Điều này hoàn toàn đúng với những người lính 114. Nhưng đối với những chiến sỹ 114, để gắn bó với nghề thì không chỉ cần tình yêu mà còn cần cả sự hy sinh. Không yêu nghề, không hy sinh, thì sao có thể dũng cảm đối mặt với những hiểm nguy, vất vả và quên mình với nghề được?! Thiếu tá Khúc Nguyên Khánh cho biết: "Lính CNCH dưới nước thường làm việc ở độ sâu 18 - 20m. Các ao, hồ, hiện nay phần nhiều bị ô nhiễm nên nước rất bẩn. Ngoài ra, khi lặn ở độ sâu như vậy, lính CNCH sẽ phải hít rất nhiều khí mê tan và những loại khí độc khác tụ ở dưới lòng hồ nên rất mệt. Do đó, phải lặn sâu ở thời gian lâu, khi lên bờ lính 114 thường bị nước mắt nước mũi chảy giàn giụa như nước muối đổ vào mắt vậy." Không chỉ thế, do làm việc trong các môi trường như: dưới nước sâu hoặc trong các đám cháy, ngoài các yếu tố bị thương hoặc ảnh hưởng đến tính mạng do tai nạn, lính 114 cũng có thể bị mắc các bệnh như: bị điếc, bị viêm xoang, hít phải nhiều khói, khí độc hại trong đám cháy...

Mặc dù thường xuyên phải đối mặt với những khó khăn, vất vả nhưng những chế độ, chính sách và việc đầu tư trang thiết bị, phương tiện cho lính CNCH vẫn còn chưa được thỏa đáng. Khi viết bài này, tôi đã có dịp gặp gỡ và cùng ăn cơm với một số Đội CNCH ở các địa phương. Vì ngân sách hạn hẹp nên bữa ăn chỉ dừng lại ở mức đủ chất chứ không thể đáp ứng yêu cầu bồi bổ sức khỏe cho anh em sau những giờ làm việc đầy vất vả và nguy hiểm. Sân bãi luyện tập ở nhiều nơi còn chưa có. Tại Phòng Cảnh sát PC&CC số 8, Hà Nội, anh em CNCH phải mượn tạm các khu nhà chờ xây bỏ hoang khu Vĩnh Hoàng để tập luyện. Anh em vừa tập mà vừa lo lắng vì xung quanh chỗ tập, kim tiêm của các đối tượng tệ nạn xã hội vứt ngổn ngang.  

Bên cạnh đó, quần áo, phương tiện trang thiết bị PCCC của lính 114 được trang cấp nhưng cũng thường bị không đầy đủ và đồng bộ.Chẳng hạn mặc dù được trang bị loại mái chèo có động cơ để thực hiện CNCH dưới nước, nhưng thực tế chỉ có mái chèo không mà không có động cơ. Một bài luyện tập thường xuyên của lính 114 là tập luyện với dây. Khi tập, họ thường bị dây miết làm hỏng giày. Mỗi đôi giày mới chỉ có thể sử dụng được vài lần là rách, sờn, hỏng. Ngân sách có hạn, không thể xin cấp tiếp, họ nghĩ ra cách lót bìa, hoặc quần áo trẻ em vào chỗ tiếp xúc với dây để đỡ bị xây xước cơ thể trong tập luyện. Để công tác CNCH đạt được hiệu quả cao, trong quá trình triển khai thao tác, đôi khi lính CNCH cũng còn phải huy động cả các dụng cụ phương tiện của người dân như: lưới đánh cá, sào, xuồng... để thực hiện nhiệm vụ được giao.

Tuy phải làm việc với điều kiện vất vả và cực nhọc, nhưng những người lính 114 lại rất yêu nghề. Phần lớn, các chiến sỹ CNCH khi được hỏi đều muốn gắn bó lâu dài với nghề nghiệp. Chiến sỹ Nguyễn Thanh Nam (1994) – Gia Lâm cho biết: những ngày đầu làm lính CNCH, có những vụ việc đau lòng Nam ấn tượng mạnh đến mức đêm không ngủ được. Nhìn những cảnh thương tâm trong các vụ CNCH, Nam càng muốn được gắn bó lâu dài với nghề, vì em biết, nghề nghiệp của mình quan trọng đối với xã hội như thế nào. Những vụ cháy lớn, những vụ đuối nước, tai nạn, sập nhà... nhân dân lại gọi đến sự giúp đỡ của lính 114. Cũng giống như Nam, nhiều chiến sỹ trẻ khác khi mới vào nghề bị ám ảnh, sợ đến mất ăn, mất ngủ... nhưng khi đã quen nghề thì lại say mê và yêu nghề vô cùng. Nghề CNCH chủ yếu trưởng thành do kinh nghiệm. Những người như Thiếu tá Minh, Thiếu tá Khánh... vẫn đang ngày ngày dìu dắt, hướng dẫn những chiến sỹ CNCH trẻ trong công tác chiến đấu, thành thạo nghề. Những cán bộ chiến sỹ 114 vẫn đang chẳng quản gian lao ngày đêm ra sức tập luyện và lao vào hiểm nguy để bảo vệ và gìn giữ bình yên của Thủ đô. Với họ, phần thưởng cao quý nhất, không phải là tiền thưởng hay những chiếc huy chương vinh danh lấp lánh, mà động lực để sống với nghề của lính 114 chính là niềm hạnh phúc hay sự xúc động thiêng liêng của người dân khi họ tìm thấy người thân của mình. Với họ, đó mới chính là những chiếc huy chương lấp lánh nhất, cao quý nhất mà họ có được – những chiếc huy chương trong lòng dân.<

Hoàng Việt (Việt Hương)