Việc ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử là rất cần thiết, xuất phát từ những cơ sơ sở sau: (1) Về cơ sở chính trị, pháp lý: Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 25/07/2018 của Bộ Chính trị về Chiến lược An ninh mạng quốc gia, khẳng định việc: “Xây dựng hệ thống định danh và xác thực điện tử quốc gia phục vụ các hoạt động của xã hội trên môi trường mạng an toàn, tin cậy; có chính sách khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức trong nước nghiên cứu, phát triển các giải pháp kỹ thuật xác thực điện tử”. Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, trong đó xác định yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch và đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng Chính phủ điện tử, Chính phủ số. Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/09/2019 của Bộ Chính trị về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trong đó Nghị quyết yêu cầu: “Xây dựng và phát triển đồng bộ hạ tầng dữ liệu quốc gia. Hình thành hệ thống trung tâm dữ liệu quốc gia, các trung tâm dữ liệu vùng và địa phương kết nối đồng bộ và thống nhất. Xây dựng hành lang pháp lý cho việc định danh và xác thực điện tử quốc gia; thiết lập khung pháp lý cho việc triển khai các mô hình kinh doanh mới, kinh tế số, xã hội số”. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã xác định:“Phát triển các nền tảng số an toàn và tăng cường ứng dụng công nghệ số, hình thành công dân số. Phát triển một số mạng xã hội Việt Nam, xây dựng xã hội số an toàn, lành mạnh. Phát triển văn hoá số bảo đảm giữ gìn bản sắc dân tộc, xây dựng bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng, giảm thiểu tác động tiêu cực của công nghệ số đối với xã hội”… Nghị quyết số 242/NQ-CP ngày 19/8/2026 của Chính phủ về việc thông qua chính sách của Luật Định danh và xác thực điện tử. Về các quy định của pháp luật, cụ thể: Điều 21 Hiến pháp năm 2013 được sửa đổi, bổ sung năm 2025 đã quy định; Khoản 17 Điều 3 Luật Căn cước số 26/2023/QH15 được sửa đổi bởi Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 Luật có liên quan đến an ninh trật tự (gọi chung là Luật Căn cước)…

(2) Cơ sở thực tiễn: Sau gần 04 năm triển khai Nghị định số 59/2022/NĐ-CP và Nghị định số 69/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định về định danh và xác thực điện tử bước đầu đã đạt được những kết quả quan trọng, từng bước hình thành nền tảng nhận diện số cho người dân, phục vụ quá trình chuyển đổi số quốc gia. Để kịp thời tháo gỡ một số khó khăn, vướng mắc phát sinh, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 320/2026/NĐ-CP ngày 13/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 69/2024/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 28/9/2026. Tuy nhiên, qua thực tiễn tổ chức triển khai vẫn bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc chưa được giải quyết triệt để… Thực tiễn đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực pháp lý cao hơn, cụ thể như sau: phạm vi đối tượng được định danh điện tử hiện nay chủ yếu tập trung vào cá nhân, cơ quan, tổ chức nhằm phục vụ xây dựng công dân số, Chính phủ số thông qua Hệ thống định danh và xác thực điện tử và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư…

Những nội dung cơ bản của Dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử gồm 8 chương, 46 điều, cụ thể như sau:

Chương I Quy định chung bao gồm 06 Điều từ Điều 1 đến Điều 6, cụ thể: Điều 1. Phạm vi điều chỉnh; Điều 2. Đối tượng áp dụng; Điều 3. Giải thích từ ngữ; Điều 4. Nguyên tắc định danh và xác thực điện tử; Điều 5. Chính sách của Nhà nước về định danh và xác thực điện tử; Điều 6. Các hành vi bị nghiêm cấm. 

Chương II Định danh và danh tính điện tử bao gồm 14 Điều từ Điều 7 đến Điều 20 cụ thể: Điều 7. Đối tượng định danh điện tử; Điều 8. Mô hình thực hiện hoạt động định danh điện tử; Điều 9. Hoạt động định danh điện tử; Điều 10. Đăng ký định danh điện tử; Điều 11. Thu thập, kiểm tra, đối soát, chuẩn hóa thông tin, xác lập danh tính điện tử của đối tượng; Điều 12. Cấp mã định danh; Điều 13. Phân loại danh tính điện tử; Điều 14. Lưu trữ thông tin về danh tính điện tử; Điều 15. Cập nhật thông tin về danh tính điện tử; Điều 16. Khai thác danh tính điện tử và giá trị sử dụng; Điều 17. Tạm dừng, khôi phục hiệu lực danh tính điện tử và mã định danh; Điều 18. Hủy bỏ danh tính điện tử và mã định danh; Điều 19. Chấm dứt hiệu lực của danh tính điện tử và mã định danh; Điều 20. Liên kết danh tính điện tử.

Chương III Xác thực điện tử bao gồm 11 Điều từ Điều 21 đến Điều 31, cụ thể: Điều 21. Đối tượng xác thực điện tử; Điều 22. Mô hình thực hiện hoạt động xác thực điện tử; Điều 23. Hoạt động xác thực điện tử; Điều 24 Tiếp nhận yêu cầu và xác định đối tượng xác thực; Điều 25. Xác định mức độ xác thực điện tử; Điều 26. Lựa chọn phương tiện xác thực điện tử; Điều 27. Kiểm tra phương tiện xác thực điện tử; Điều 28. Ghi nhận và lưu trữ kết quả xác thực; Điều 29. Giá trị của việc xác thực điện tử và sử dụng kết quả xác thực điện tử; Điều 30. Chúng thư điện tử xác nhận thông tin; Điều 31. Xác thực và truy vết danh tính điện tử.

Chương IV Hệ thống định danh và xác thực điện tử bao gồm 04 Điều từ Điều 32 đến Điều 35, cụ thể: Điều 32. Xây dựng Hệ thống định danh và xác thực điện tử; Điều 33. Thu thập, cập nhật, đồng bộ vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử; Điều 34. Khai thác và sử dụng dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh và xác thực điện tử; Điều 35. Phí khai thác và sử dụng dữ liệu định danh và xác thực điện tử quốc gia.

Chương V Dịch vụ định danh và xác thực điện tử bao gồm 02 Điều từ Điều 36 đến Điều 37, cụ thể: Điều 36. Điều kiện đối với tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử; Điều 37. Xử lý trong trường hợp tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử chấm dứt hoạt động.

Chương VI Liên thông và hợp tác quốc tế bao gồm 02 Điều từ Điều 38 đến Điều 39, cụ thể: Điều 38. Công nhận danh tính điện tử và kết quả xác thực nước ngoài; Điều 39. Giao dịch xuyên biên giới và hợp tác quốc tế

Chương VII Quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm bao gồm 04 Điều từ Điều 40 đến Điều 43, cụ thể: Điều 40. Trách nhiệm của cơ quan nhà nước; Điều 41. Trách nhiệm của tổ chức cung cấp dịch vụ định danh và xác thực điện tử; Điều 42. Quyền và nghĩa vụ của chủ thể danh tính điện tử; Điều 43. Hệ thống trí tuệ nhân tạo trong hoạt động định danh và xác thực điện tử.

Chương VIII Điều khoản thi hành bao gồm 03 Điều từ Điều 44 đến Điều 46, cụ thể: Điều 44. Sửa đổi, bổ sung một số luật có liên quan; Điều 45. Điều khoản chuyển tiếp; Điều 46. Hiệu lực thi hành.

Hoàng Hải (Khoa Nghiệp vụ cơ bản)