Việt Nam nói chung và TP Hồ Chí Minh nói riêng bị ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, tác động của biến đổi khí hậu, việc dự báo chính xác để từ đó có những giải pháp phù hợp cho ứng phó với biến đổi khí hậu thích hợp, tránh được những tác động tiêu cực giảm những thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra. Theo số liệu thống kê của Tổng cục Phòng chống thiên tai, năm 2020, trên toàn quốc xảy ra 16 loại hình thiên tai, 13 cơn bão trên Biển Đông; 264 trận dông, lốc, mưa lớn trên 49 tỉnh; 120 trận lũ, lũ quét, sạt lở đất; đặc biệt là đợt mưa lũ lớn lịch sử từ ngày 6/10 đến 22/10 tại khu vực Trung Bộ, nhất là tại các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên Huế; 86 trận động đất, trong đó có 02 trận động đất với rủi ro thiên tai cấp 4 (tại Mường Tè, Lai Châu ngày 16/6 với độ lớn 4,9; tại Mộc Châu, Sơn La ngày 27/7 với độ lớn 5.3); hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng, sạt lở bờ sông, bờ biển, sụt lún đê biển tại đồng bằng sông Cửu Long,…Đặc biệt, chỉ trong tháng 10 thiên tai đã làm 249 người chết và mất tích 516 người bị thương; 1940 ngôi nhà bị sập đổ; 212,7 nghìn ngôi nhà bị hư hỏng; 187,8 nghìn hecta lúa và gần 90 nghìn hecta hoa màu bị hư hỏng; tổng giá trị thiệt hại về tài sản ước tính hơn 10,1 nghìn tỷ đồng. Còn tại Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 xảy ra 9 đợt lốc xoáy, mưa dông, có 4 đợt triều cường và 3 đợt sạt lở bờ sông, kênh, rạch; khiến 2 người chết, hư hỏng 17 căn nhà, 18 phòng trọ, 01 trường học, 01 xe máy, đổ 319 cây xanh, sạt lở khoảng 2400 m2 . Năm 2021, dự báo tình hình thời tiết diễn biến phức tạp theo Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn Thành phố. Từ số liệu thống kê của cả nước nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng, cho thấy sự gia tăng các sự cố thiên tai ngày càng đa dạng, phức tạp với tần suất, cường độ, phạm vi ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế. Điều này bắt chúng ta phải chuẩn bị mọi mặt về công tác ứng phó với biến đổi khí hậu, phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn (PCTT&TKCN), đặc biệt đối với Thành phố rộng lớn, hơn 10 triệu dân như Thành phố Hồ Chí Minh. Tại Khoản 3, Điều 6, Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013 nêu rõ: “Quân đội nhân dân, Công an nhân dân có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai và là lực lượng nòng cốt trong công tác sơ tán người, phương tiện, tài sản, cứu nạn cứu hộ, bảo đảm an ninh trật tự, an toàn xã hội…”; Nghị định số 30/2017/NĐ-CP ngày 21/3/2017 của Chính phủ quy định về tổ chức, hoạt động ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, tại Điều 5 quy định “lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH của Bộ Công an là lực lượng chuyên trách trong hệ thống tổ chức ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn”; Nghị định số 83/2017/NĐ-CP ngày 18/7/2017 của Chính phủ quy định về công tác CNCH của lực lượng Phòng cháy và chữa cháy tại Điều 26 quy định “Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH là lực lượng thường trực CNCH”; Thông tư số 05/2021/TT-BCA ngày 14/01/2021 của Bộ Công an quy định về hoạt động ứng phó sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn của lực lượng CAND đã nêu rõ trách nhiệm của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH tỉnh, thành phố, cụ thể như sau: Một là, triển khai các phương án, biện pháp khẩn cấp bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân; kiểm tra các công trình, phương tiện và lực lượng có thể huy động tham gia ứng phó khi cần thiết. Hai là, điều hành các lực lượng, phương tiện trang thiết bị chuyên dùng dưới sự chỉ huy của Ban Chỉ đạo PCTT của UBND Thành phố và Ban Giám đốc CATP để ứng phó sự cố, thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và khắc phục hậu quả xảy ra. Ba là, báo cáo kết quả xử lý sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn theo quy định về chế độ báo cáo. Bốn là,khi có bão, áp thấp nhiệt đới phối hợp với các lực lượng khác trong CATP, lực lượng Quân đội, lực lượng địa phương và các đơn vị y tế trên địa bàn tổ chức giúp dân sơ tán, chằng chống nhà cửa, sắp xếp các vị trí neo đậu thuyền, tham gia cứu nạn, cứu hộ theo sự phân công của Ban Chỉ huy PCTT&TKCN các cấp. Năm là, khi có lũ lớn, lũ quét và sạt lỡ triển khai lực lượng thường trực các vị trí xung yếu, sẵn sàng huy động lực lượng, phương tiện, thông tin liên lạc, vật tư, nhu yếu phẩm cần thiết để phối hợp với các lực lượng chức năng sơ tán bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân. Kịp thời sơ cứu người bị thương và chuyển nhanh đến cơ sở y tế gần nhất để cứu chữa, phối hợp với chính quyền địa phương để tìm kiếm người mất tích. Trước tình hình diễn biến hết sức phức tạp của thiên tai,ngày 09/6/2015Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Quyết định số 30/2015/QĐ-UBND ban hành Quy chế tìm kiếm cứu nạn cứu hộ tại Thành phố Hồ Chí Minh vàngày 12/3/2021, ban hành Quyết định số 810/QĐ-UBND về việc ban hành Phương án phòng, tránh, ứng phố khi bão, bão mạnh – rất mạnh đổ bộ trực tiếp vào Thành phố. Theo đó, yêu cầu huy động sức mạnh của toàn bộ hệ thống chính trị; tất cả các ngành, các cấp quán triệt và thực hiện nghiêm túc phương châm “4 tại chỗ”(Chỉ huy tại chỗ; lực lượng tại chỗ; phương tiện tại chỗ; vật tư và hậu cần tại chỗ)và “3 sẵn sàng” (Phòng ngừa chủ động, ứng phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả) để sẵn sàng ứng phó khi có sự cố về cháy, nổ, thiên tai, lụt bão… Yêu cầu Chính quyền các cấp và Nhân dân Thành phố theo dõi chặt chẽ diễn biến của bão, tình hình dịch bệnh (nếu có), nghiêm chỉnh chấp hành các chỉ đạo, hướng dẫn, cảnh báo của của chính quyền, cơ quan chức năng trong suốt thời gian từ trước, trong và sau khi xảy ra bão; đồng thời chủ động, nâng cao ý thức tự giác tham gia cùng chính quyền, ban, ngành, đoàn thể ở địa phương trong công tác phòng, chống, ứng phó và khắc phục hậu quả do bão gây ra. Một số giải pháp ứng phó với thiên tai trong thời gian tới trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh: Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phố biến kiến thức, kỹ năng về thiên tai và tác động củ cho cán bộ, chiến sỹ tại các đơn vị, nhất là các đơn vị đóng tại địa bàn trọng điểm thường xuyên xảy ra thiên tai. Yêu cầu đặt ra là phải tích cực đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp tuyên truyền sát hợp với từng đối tượng, trên từng địa bàn làm cho mọi người nhận thức đầy đủ về thiên tai. Từ đó, hình thành ý thức chủ động ứng phó có hiệu quả với sự tác động của thiên tai trong mọi tình huống. Để thực hiện tốt điều này, cấp ủy, lãnh đạo các đơn vị tập trung quán triệt sâu sắc các chủ trương, chính sách, quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác phòng, chống thiên tai cho cán bộ, chiến sỹ nắm vững quan điểm, nguyên tắc, phương châm trong ứng phó với thiên tai; đồng thời, thấy rõ những khó khăn, phức tạp cùng trách nhiệm nặng nề, nhưng vô cùng vẻ vang quan trọng này. Từ đó, chủ động xác định phòng, chống thiên tai là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH, là trách nhiệm, nghĩa vụ mà mọi chiến sĩ và đơn vị phải phấn đấu hoàn thành tốt trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Hai là, nhà nước cần đầu tư, xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH chính quy, tinh nhuệ và hiện đại. Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định việc ứng phó hiệu quả với các loại hình thiên tai. Những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH không ngừng trưởng thành, xứng đáng là một trong những lực lượng nòng cốt trong thực hiện phòng, chống thiên tai gây ra. Tuy nhiên, lực lượng hiện còn mỏng, trang bị phương tiện còn hạn chế, khả năng khắc phục tai nạn, sự cố do thiên tai gây ra trên các địa bàn và tình huống phức tạp khó khăn. Do đó, thời gian tới, để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ và đủ năng lực để ứng phó với thiên tai, cần tiếp tục xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH có bản lĩnh chính trị, chuyên môn nghiệp vụ cao, ngày một chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, đảm bảo về chất lượng, được trang bị các phương tiện chuyên dùng hiện đại, đủ sức mạnh làm nòng cốt trong các hoạt động CNCH để sẵn sàng xử lý có hiệu quả các tình huống phức tạp ở trong nước và làm nhiệm vụ quốc tế. Ba là, để tăng cường vai trò, trách nhiệm của mình, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH cần chủ động, tích cực tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an, Chính phủ, Trung ương Đảng những giải pháp tổng thể, chi tiết nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của thiên tai trên phạm vi cả nước. Bên cạnh đó, cần tiếp tục nâng cao trình độ, năng lực, kỹ năng cho cán bộ, chiến sỹ nhất là trong công tác chỉ đạo, chỉ huy, điều hành với những tình huống thiên tai lớn, phạm vi rộng; tăng cường công tác điều tra cơ bản, nắm chắc tình hình, xây dựng kế hoạch, phương án đối phó với các tình huống cụ thể, tổ chức thực hành, diễn tập phương án để sẵn sàng đối phó với các tình huống xảy ra. Trường hợp xảy ra thiên tai lớn, phạm vi rộng cần tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an phương án xử lý, phương án huy động lực lượng, phương tiện từ các đơn vị Cảnh sát PCCC&CNCH đã có kinh nghiệm trong công tác khắc phục và xử lý sự cố do thiên tai để tổ chức tiếp cận hiện trường thực hiện công tác CNCH. Bốn là, thiên tai là vấn đề của toàn xã hội, việc ứng phó phải được tiến hành đồng thời cả hoạt động thích ứng và chủ động phòng, chống giảm nhẹ thiên tai. Vì vậy, cần tăng cường tính chủ động, sáng tạo, phát huy nguồn lực tại chỗ theo phương châm “4 tại chỗ” trong đó chú trọng tới vai trò của lực lượng PCCC tại chỗ. Cần nghiên cứu đánh giá khách quan về hiệu quả thực hiện phương châm “4 tại chỗ” của lực lượng này trong thời gian qua, từ đó có giải pháp tối ưu trong việc củng cố, xây dựng và huấn luyện nghiệp vụ về CNCH cho lực lượng này để họ đủ năng lực trở thành lực lượng nòng cốt trong công tác phòng ngừa và xử lý kịp thời, hiệu quả đối với mọi thiên tai, sự cố xảy ra ngay từ cơ sở trong giai đoạn đầu. Chỉ đạo lực lượng Công an xã xung kích trong việc kiểm tra các công trình công cộng, nơi ở, có giải pháp sơ tán dân, tránh tình trạng tích thủy tạo lũ ống, lũ quét. Bên cạnh đó, cần huy động và khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân và cộng đồng trong nước cũng như huy động các nguồn tài trợ về kỹ thuật và tài chính của cộng đồng quốc tế cho hoạt động giảm thiểu và thích ứng với biến đổi khí hậu và thiên tai. Nghiên cứu cơ chế huy động, sử dụng các nguồn vốn hỗ trợ hiệu quả và thiết lập quỹ thực hiện chương trình ứng phó với thiên tai. Năm là, đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, trong công tác cảnh báo sớm các nguy cơ xảy ra thiên tai, ưu tiên đầu tư xây dựng các hệ thống hỗ trợ kỹ thuật, phát triển công nghệ dự báo số. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến phát triển nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học và công nghệ, khuyến khích, tạo điều kiện để họ chuyên tâm nghiên cứu, ứng dụng phát triển khoa học công nghệ để có thể có những phát minh, sáng chế ra những sản phẩm phục vụ cho công tác PCCC&CNCH khi xảy ra sự cố, thiên tai. Xác định trách nhiệm của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH là một trong những lực lượng không thể thiếu trong hoạt động ứng cứu sự cố, thiên tai và tìm kiếm cứu nạn, trong thời gian qua, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH chủ động tham mưu về công tác CNCH cho UBND Thành phố hướng dẫn, triển khai các mặt công tác CNCH đến các quận, huyện để ứng phó với biến đổi khí hậu. Điều này đã được thể hiện ở nhận thức của mỗi cán bộ, chiến sỹ trong Công an Thành phố. Chính vì vậy, khi có sự cố thiên tai xảy ra, lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH luôn là một trong những lực lượng đầu tiên có mặt để tham gia ứng phó, xử lý và khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra như xử lý nhiều vụ tai nạn, sự cố, dông lốc tốc mái tôn nhà dân, cây xanh ngã đổ, triều cường ngập nước,… góp phần khắc phục hậu quả, ổn định cuộc sống nhân dân do thiên tai, sự cố gây ra./.

Phòng Cảnh sát PCCC&CNCH – Công an TP Hồ Chí Minh