Ngày 19/02/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 65/2025/QH15. Luật gồm 07 chương, 50 điều (so với Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2019), giảm 1 chương, 93 điều). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 được thiết kế xây dựng trên cơ sở 03 nguyên tắc cơ bản sau: (1) Xây dựng Luật này là Luật chung, quy định các nguyên tắc về phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp, ủy uyền của chính quyền địa phương, làm cơ sở để các luật chuyên ngành khi quy định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương trong các lĩnh vực cụ thể phải bảo đảm phù hợp và thống nhất với quy định của Luật này; (2) Tạo hành lang pháp lý để xử lý những vấn đề thực tiễn, tháo gỡ “điểm nghẽn về thể chế, chính sách” nhằm thực hiện được ngay các quan điểm chỉ đạo của Đảng về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa trung ương và địa phương, giữa các cấp chính quyền địa phương, phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, “cấp nào giải quyết hiệu quả hơn thì giao nhiệm vụ, thẩm quyền cho cấp đó”; (3) Đổi mới tư duy xây dựng luật, theo đó luật chỉ quy định những vấn đề có tính nguyên tắc, đúng thẩm quyền của Quốc hội… Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 có một số điểm mới sau: (1) Về phân định thẩm quyền, phân cấp, phân quyền, ủy quyền. Luật đã quy định 01 chương về vấn đề này. Theo đó, Điều 11 đã quy định về phân định thẩm định, trong đó xác định 07 nguyên tắc phân định thẩm quyền. Ngoài ra đã có quy định: Chính quyền địa phương được chủ động đề xuất với cơ quan có thẩm quyền về việc phân quyền, phân cấp cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ở địa phương thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn phù hợp với khả năng và điều kiện thực tiễn của địa phương. Cùng với đó, các quy định về phân quyền (Điều 12), về phân cấp (Điều 13), về ủy quyền (Điều 14). (2) Về nhiệm vụ của HĐND, UBND. Luật đã quy định cụ thể nhiệm vụ, quyền hạn của HĐND, UBND ở mỗi đơn vị hành chính, theo hướng: Phân định nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cấp chính quyền địa phương và giữa HĐND, UBND cùng cấp; Phân định nhiệm vụ, quyền hạn của tập thể YBND và cá nhân Chủ tịch UBND nơi tổ chức chính quyền địa phương theo hướng tăng nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm cho cá nhân Chủ tịch UBND; Quy định nhiệm vụ, quyền hạn theo hướng khái quát. (3) Về tổ chức và hoạt động của HĐND. So với Luật năm 2015, Luật đã quy định theo hướng giữ nguyên về cơ cấu tổ chức của HĐND nhưng gộp chung 01 điều; quy định khái quát hoạt động của HĐND, Thường trực HĐND, nhiệm vụ, quyền hạn của Đại biểu HĐND; sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm giải quyết các vướng mắc, khó khăn trong thực tiễn tổ chức thực hiện pháp luật… (4) Về tổ chức và hoạt động của UBND. So với Luật năm 2015, Luật đã quy đinh theo hướng quy định khái quát cơ cấu tổ chức của UBND, giao Chính phủ quy định cụ thể; khái quát các nội dung và hoạt động của UBND; quy định rõ các nội dung UBND phải thảo luận và quyết nghị, những nội dung UBND có thể ủy quyền cho Chủ tịch UBND quyết định. (5) Về tổ chức đơn vị hành chính, thành lập, giải thể, nhập chia đơn vị hành chính, điều chỉnh và đổi tên đơn vị hành chính. Các quy định này được thể hiện ở Chương II của Luật, bảo đảm phù hợp với Hiến pháp năm 2013. Luật cũng quy định giao Chính phủ quy định cụ thể về việc xây dựng, lấy ý kiến cử tri, khảo sát, thẩm định đề án thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính, bảo đảm tính linh hoạt và đáp ứng yêu cầu thực tiễn. (6) Về điều khoản chuyển tiếp. Trong bối cảnh hệ thống pháp luật đang tồn tại nhiều vướng mắc, không bảo đảm tính thống nhất với các nguyên tắc tại Luật này, Luật đã quy định điều khoản chuyển tiếp theo hướng giải quyết những vấn đề trên./.

Hoàng Hải (Khoa Nghiệp vụ cơ bản)

Nguồn: Tài liệu giới thiệu một số nội dung cơ bản của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.