Phần thứ nhất: Chấn thương, đứt gân Achilles Chấn thương phần dưới cơ thể, chẳng hạn như đau đầu gối và đau lưng dưới, được phát hiện với tỉ lệ cao trong số những người lính chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ hiện nay. Người lính chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là đối tượng gặp phải chấn thương cơ xương khớp tương đối cao. Chấn thương cơ xương bao gồm nhiều biến chứng ảnh hưởng đến cơ, xương, khớp và các mô liên kết của chiến sỹ. Chúng gây ra đau đớn và ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng chiến đấu của chiến sỹ. Một số loại chấn thương cơ xương khớp thường gặp nhất mà chiến sỹ gặp phải đó là sưng cơ, chấn thương gân Achilles, bong gân, chấn thương vòng quay, trật khớp, đau ống chân, đau đầu gối và lưng dưới, cụ thể:
Gân Achilles là một dải gân cứng, cực kỳ khỏe và chắc chắn nối cơ bắp chân và xương gót, nếu chiến sỹ kéo giãn quá mức nó có thể bị rách (đứt) một phần hoặc hoàn toàn.
Gân Achilles giúp chiến sỹ hướng bàn chân xuống, dựng các ngón chân và nhấc chân về phía trước khi bước đi, chiến sỹ dựa vào nó hâu như mỗi khi đi bộ, di chuyển thường ngày cũng như trong chiến đấu. Chấn thương hay xảy ra tại phần gân cách chỗ bám xương gót khoảng 6cm, vị trí này dễ bị tổn thương do lượng máu nuôi dưỡng kém và góp phần làm giảm khả năng bình phục khi gặp chấn thương. Chấn thương có thể gặp phải khi chiến sỹ tăng cường hoạt động cứu nạn, đặc biệt là vác vật nặng, trang bị, phương tiện, người bị nạn khi leo cầu thang, leo dốc, tiếp đất từ vị trí trên cao hoặc bước hụt vào các khoảng trống khi tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Khi gân Achilles bị đứt, chiến sỹ có thể nghe thấy một tiếng bục, sau đó là một cơn đau nhói bất ngờ sau cổ chân và chân dưới, gây ảnh hưởng đến khả năng đi bộ bình thường. Một số trường hợp bị chấn thương gân Achilles có thể không có bất kỳ dấu hiệu hay triệu chứng gì nhưng hầu hết sẽ có các triệu chứng như: Cảm giác bị đá vào bắp chân, sưng phần gót chân, không thể uốn cong bàn chân xuống hoặc “đẩy” chân bị thương khi đi bộ, không đứng được trên các ngón chân của chân bị thương, âm thanh bốp hoặc bục khi chấn thương xảy ra…”. Để làm giảm nguy cơ mắc phải các vấn đề của gân Achilles, chiến sỹ chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ có thể thực hiện một số các cách như sau: - Kéo giãn và tăng cường cơ bắp chân: kéo căng bắp chân cho đến khi chiến sĩ cảm thấy có một lực kéo đáng kể nhưng không gây đau. Tuyệt đối không cố tập luyện, bật nhảy trong khoảng thời gian kéo giãn. Các bài tập tăng cường sức mạnh cơ bắp chân cũng có thể giúp cơ và gân hấp thụ lực mạnh hơn và ngăn ngừa chấn thương. - Tập đa dạng các bài tập: bổ sung vào lịch tập luyện của chiến sĩ các môn thể thao có cường độ thấp như đi bộ, đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi. Tránh những hoạt động làm tăng quá nhiều sức ép lên gân Achilles như chạy bộ lên tầng cao và các động tác bật nhảy. - Cẩn trọng trong việc chọn mặt bằng chạy: tránh hoặc hạn chế chạy trên các mặt phẳng cứng hoặc dễ trơn trượt. Mặc quần áo đúng cách để tập luyện trong thời tiết lạnh và mang giày thể thao vừa vặn với phần đệm phù hợp ở gót chân. - Tăng cường độ tập từ từ: chấn thương gân Achilles thường xảy ra sau khi tăng đột ngột cường độ luyện tập. Tăng khoảng cách, thời lượng và tần suất tập luyện không quá 10% mỗi tuần.

Người lính chữa cháy gặp phải chấn thương vùng gân Achilles.

Can thiệp phẫu thuật thường được tiến hành để xử lý, tuy nhiên nhiều trường hợp phương pháp điều trị không phẫu thuật cũng có hiệu quả. Nếu triệu chứng không quá nặng, chiến sỹ có thể điều trị bằng cách chăm sóc tại nhà dưới sự giám sát của cán bộ y tế trong đơn vị. Việc tự chăm sóc là rất cần thiết để ngăn chặn các đợt viêm tái phát tránh dẫn đến tụ dịch hoặc vỡ ổ dịch phải tiến hành phẫu thuật. Trường hợp chiến sỹ nghe tiếng bốp ở gót chân, nhất là khi không thể đi bộ bình thường hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất để gặp bác sỹ. Một số bài tập để tăng sức mạnh cho vùng cơ bắp chân, giảm nguy cơ chấn thương cơ Achilles có thể kể đến như:

Dumbbell Seated Leg Calf Raise (ngồi nhón chân với tạ đôi).

Theo Bùi Hải Anh

Cục Cảnh sát PCCC&CNCH