Trước yêu cầu phát triển đất nước hiện nay đòi hỏi công tác thanh tra chuyên ngành phòng cháy, chữa cháy (PCCC) phải đổi mới phương thức hoạt động nhằm đáp ứng yêu cầu chức năng, nhiệm vụ được giao; phải có giải pháp phù hợp, hiệu quả nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động; đồng thời, khắc phục kịp thời những hạn chế, vướng mắc đang đặt ra trong công tác thanh tra, qua đó nâng cao vai trò của công tác thanh tra chuyên ngành PCCC; bảo đảm thanh tra chuyên ngành PCCC là một công cụ quan trọng của Nhà nước trong quản lý xã hội, phòng chống các hành vi vi phạm pháp luật, làm lành mạnh môi trường phục vụ phát triển kinh tế, xã hội.  Theo quy định tại Điều 59 Luật PCCC năm 2001, Nghị định số 41/2014/NĐ-CP ngày 13/5/2014 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra Công an nhân dân (CAND), Nghị định số 25/2021/NĐ-CP ngày 24/3/2021 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 41/2014/NĐ-CP ngày 13/5/2014 của Chính phủ quy định về tổ chức và hoạt động thanh tra CAND và Thông tư số 42/2019/TT-BCA ngày 01/10/2019 của Bộ trưởng Bộ Công an quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức, bộ máy của Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH), thanh tra chuyên ngành PCCC đã được thành lập với mô hình, tổ chức là đơn vị cấp Phòng tại Cục Cảnh sát PCCC&CNCH với vai trò, vị trí và chức năng giúp Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC&CNCH hướng dẫn, chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác thanh tra chuyên ngành về PCCC&CNCH đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân; giải quyết khiếu nại, tố cáo, tiếp công dân liên quan đến lĩnh vực PCCC&CNCH theo quy định của pháp luật. Đến nay, Thanh tra chuyên ngành PCCC thuộc Cục Cảnh sát PCCC&CNCH được tổ chức và hoạt động ổn định, có đội ngũ cán bộ, chiến sĩ, thanh tra viên đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công tác; tham mưu xây dựng và hoàn thiện thể chế về lĩnh vực PCCC và pháp luật về thanh tra, định hướng, chương trình, kế hoạch thanh tra; tiến hành thanh tra, theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Kết luận thanh tra. Hoạt động thanh tra của Cục Cảnh sát PCCC&CNCH thường xuyên được đổi mới, ngày càng hiệu quả; năng lực, trình độ chuyên môn của cán bộ, chiến sĩ, thanh tra viên ngày càng nâng cao; mối quan hệ phối hợp giữa các đơn vị trong công tác thanh tra, kiểm tra ngày càng chặt chẽ, hiệu quả hơn. Trong thời gian qua, Cục Cảnh sát PCCC&CNCH luôn xác định công tác thanh tra chuyên ngành PCCC là một trong những nhiệm vụ thường xuyên, gắn liền với thực hiện nhiệm vụ về chuyên môn, kỹ thuật, nghiệp vụ, có tác dụng tích cực, phát hiện nhiều sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật về PCCC để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền biện pháp khắc phục; phòng ngừa, phát hiện và xử lý hành vi vi phạm trong lĩnh vực PCCC; giúp cơ quan, tổ chức thực hiện đúng quy định của pháp luật về PCCC; phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực PCCC; góp phần bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân... Tính từ tháng 01/2015 đến tháng 5/2023, Thanh tra PCCC đã tham mưu lãnh đạo Cục Cảnh sát PCCC&CNCH tổ chức thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về PCCC đối với 21 đơn vị là các Tập đoàn, Tổng công ty, Ngân hàng với tổng số 401 đơn vị, cơ sở trực thuộc và tổ chức 12 cuộc kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra. Qua thanh tra phát hiện gần 3.000 tồn tại, thiếu sót trong việc thực hiện các quy định pháp luật về PCCC; đồng thời lập trên 70 biên bản vi phạm của đối tượng thanh tra bàn giao cho đơn vị Cảnh sát PCCC&CNCH hoặc bàn giao ngay các trường hợp vi phạm để Cảnh sát PCCC và CNCH địa phương nơi có đối tượng thanh tra xử lý theo quy định với số tiền phạt nhiều tỷ đồng; việc phát hiện, kiến nghị khắc phục các tồn tại, thiếu sót về PCCC của thanh tra chuyên ngành PCCC đã kịp thời ngăn chặn nguy cơ phát sinh cháy, nổ, góp phần bảo đảm an toàn PCCC, hạn chế thấp nhất số vụ cháy và thiệt hại do cháy, nổ gây ra; từng bước nâng cao ý thức trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức. Ngoài ra, Cục Cảnh sát PCCC&CNCH đã cử cán bộ, lãnh đạo cấp Phòng tham gia 20 đoàn thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về PCCC, thanh tra hành chính và 06 đoàn kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra đối với Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các Tập đoàn, Tổng công ty do Thanh tra Bộ Công an chủ trì. Công tác tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực PCCC đã được Thanh tra PCCC tham mưu lãnh đạo Cục Cảnh sát PCCC&CNCH tổ chức thực hiện theo đúng quy định, trong đó, đã tiếp 164 lượt công dân (có những lượt đoàn đông đến hơn một trăm người); tiếp nhận và trực tiếp xử lý, xác minh, giải quyết, kết luận 361 đơn thư, trong đó, có 43 đơn tố cáo, 26 đơn khiếu nại, 286 đơn kiến nghị, phản ánh và 06 đơn đề nghị giải đáp thắc mắc. Trên cơ sở thực tiễn và kết quả hoạt động, Thanh tra chuyên ngành PCCC đã làm tốt vai trò tham mưu giúp Cục trưởng Cục Cảnh sát PCCC&CNCH thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành trong lĩnh vực PCCC&CNCH, bảo đảm cho công tác thanh tra chuyên ngành PCCC góp phần thiết thực trong việc hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân là đối tượng thanh tra. Quá trình hoạt động, không gây trùng lắp, chồng chéo về phạm vi, đối tượng, nội dung, thời gian thanh tra giữa các cơ quan thực hiện chức năng thanh tra; bảo đảm ổn định tổ chức của đơn vị có tác động và từng bước trở thành một mặt công tác quan trọng trong công tác quản lý nhà nước về PCCC. Những kết quả đạt được nêu trên thể hiện sự nỗ lực rất lớn của Cục Cảnh sát PCCC&CNCH. Qua đó, góp phần đảm bảo an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, nhất là công tác PCCC trên toàn quốc. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi, kết quả đạt được nêu trên, Thanh tra chuyên ngành PCCC vẫn còn gặp nhiều khó khăn, thách thức, như: Số cuộc thanh tra do Cục Cảnh sát PCCC&CNCH tiến hành còn ít, chưa tương xứng với yêu cầu của tình hình thực tiễn; chất lượng một số cuộc thanh tra chưa cao; nhận thức của nhiều cấp, nhiều ngành và ngay trong lực lượng CAND chưa nhất quán, nhất là về vai trò, vị trí, phương pháp tiến hành cuộc thanh tra... Việc tổ chức thực hiện thanh tra theo kế hoạch còn gặp khó khăn, nguyên nhân chính do đối tượng thanh tra trải dài trên phạm vi rộng, nhận thức của người đứng đầu một số cơ sở thuộc đối tượng thanh tra về công tác PCCC chưa đầy đủ, đầu tư cho công tác PCCC chưa đúng mức... Bên cạnh đó, Thanh tra chuyên ngành PCCC còn phải thực nhiều nhiệm vụ khác bên cạnh hoạt động thanh tra, nên một số nhiệm vụ chưa thể tập trung triển khai có hiệu quả như: Việc theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Kết luận thanh tra, việc giám sát hoạt động Đoàn thanh tra theo quy định... Nguyên nhân của khó khăn, thách thức nêu trên do nhiều nguyên nhân có cả chủ quan và khách quan nhưng chủ yếu do yếu tố khách quan đem lại. Từ thực tiễn nêu trên, nhằm nâng cao hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành PCCC cần triển khai thực hiện một số giải pháp cụ thể như sau: Một là, tiếp tục đẩy mạnh thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về thanh tra, Luật Tiếp công dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo và Luật Phòng, chống tham nhũng đến cán bộ, chiến sĩ thuộc Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, nhất là cán bộ, chiến sĩ, thanh tra viên trực tiếp thực hiện công tác thanh tra chuyên ngành PCCC. Hai là, hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về tổ chức và hoạt động thanh tra, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động thanh tra chuyên ngành PCCC; không ngừng nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong lĩnh vực PCCC&CNCH. Ba là, kiện toàn tổ chức, bộ máy làm công tác thanh tra chuyên ngành PCCC theo hướng chuyên môn hoá cao; duy trì và tăng cường vai trò của thanh tra PCCC tại Cục Cảnh sát PCCC&CNCH; bồi dưỡng, tăng cường năng lực cho cán bộ làm công tác thanh tra, xây dựng lực lượng cán bộ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành PCCC trong tình hình mới. Bốn là, đổi mới sự chỉ đạo, điều hành, quy trình, phương pháp thanh tra chuyên ngành PCCC; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin; bố trí cơ sở vật chất, điều kiện làm việc cho thanh tra chuyên ngành PCCC; trang bị các thiết bị, phương tiện chuyên dùng bảo đảm thực hiện có hiệu quả công tác thanh tra chuyên ngành; nâng cao chất lượng, hiệu quả thi hành pháp luật. Năm là, xây dựng đội ngũ cộng tác viên có phẩm chất đạo đức, có chuyên môn, nghiệp vụ, kinh nghiệm phù hợp; có kế hoạch tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng, phương pháp thanh tra chuyên ngành PCCC cho đội ngũ cộng tác viên./.

Theo Cục Cảnh sát PCCC&CNCH